← Tüm haftalar
Web Tasarımı · 2. Hafta · CSS'e Giriş: Seçiciler, Renk ve Yazı Tipi
2. Hafta · CSS'e Giriş

Aynı sayfa, başka bir görünüş

Geçen hafta bir sayfanın neyden oluştuğunu yazdınız. Sayfa doğruydu ama çıplaktı: siyah yazı, beyaz zemin, tarayıcının seçtiği yazı tipi. Bu hafta o HTML'in tek satırına dokunmadan görünüşünü baştan sona değiştiriyoruz.

Bu haftanın tek cümlesi:
CSS bir kuraldan oluşur: kime uygulanacak, neyi değiştirecek, hangi değere getirecek. Geri kalan her şey — yüzlerce özellik, onlarca seçici — bu üç sorunun tekrarıdır.
🎯SeçiciKural kime uygulanır?
🎨Renk ve yazıSayfanın sesi burada.
📦Kutu modeliHer element bir kutudur.
🔀Önce/sonraTek düğmeyle CSS'i kapat.
Bu haftadan sonra şunları yapabileceksiniz: Bir HTML sayfasına dış stil dosyası bağlamak; element, sınıf, id ve alt öğe seçicileriyle sayfanın istediğiniz parçasını hedeflemek; iki kural çakıştığında hangisinin kazandığını önceden söylemek; renk, yazı tipi ve metin biçimlendirmesini bilinçli seçmek; bir elementin ekranda kapladığı yeri kutu modeliyle hesaplamak ve geçen hafta yazdığınız sayfayı okunabilir bir belgeye dönüştürmek.

Sayfadaki her örnek canlıdır. Soldaki kutuya CSS yazdığınız anda sağdaki pencerede sonucu görürsünüz. Yazdığınız hiçbir şey sunucuya gitmez. Her editörde CSS'i kapat düğmesi var: aynı HTML'in stilsiz hâlini bir tuşla görüp geri dönebilirsiniz — bu hafta en çok kullanacağınız düğme bu. Kısayol: Ctrl + Enter kodu çalıştırır.
Küçük bir tarih notu
Web'in ilk yıllarında sayfaların görünüşü HTML'in içine gömülüyordu: her başlığa tek tek <font color="blue" size="5"> yazılıyordu. Yüz sayfalık bir sitede rengi değiştirmek, yüz dosyayı tek tek açmak demekti. 1994'te Håkon Wium Lie görünüşü içerikten ayıran bir öneri yazdı ve 1996'da CSS1 yayımlandı. Fikir basitti: görünüş kararları tek bir dosyada toplansın. Bugün tek bir satırı değiştirip bütün sitenin rengini değiştirebiliyor olmamızın sebebi bu.
02 · Temel kavram

CSS ne işe yarar?

Adı açılımında yazıyor: Cascading Style Sheets — basamaklanan stil sayfaları. İki kelime önemli: stil görünüş demek, basamaklanma ise kuralların üst üste binip birbirini ezmesi demek. Bu haftanın ikinci yarısı tam olarak o ezme işini anlamakla geçecek.

Geçen haftadan devam: HTML ne sorusunu, CSS nasıl görünüyor sorusunu, JavaScript de ne yapıyor sorusunu cevaplıyor. 1. haftada bir ev benzetmesi yapmıştık: HTML duvarlar ve odalar, CSS boya ve döşeme. Bu hafta boyayı alıyoruz — ama duvarları yıkmadan. Sayfanın anlamı değişmiyor, yalnızca sunumu değişiyor.

Tarayıcının zaten bir stili var

Dikkat edin: geçen hafta hiç CSS yazmadınız ama sayfanız tamamen biçimsiz değildi. <h1> büyük ve kalın çıktı, <ul> madde işaretleri aldı, bağlantılar mavi ve altı çizili oldu. Bunları yazan sizin değildiniz: her tarayıcının kendi varsayılan stil sayfası var. CSS yazmak, sıfırdan başlamak değil; var olan kararları değiştirmektir.

Bu yüzden bir örnekte "neden her tarafta boşluk var?" diye şaşırdığınızda cevap genellikle şudur: tarayıcı <body>'ye kendiliğinden bir margin veriyor. Sayfadaki editörlerde CSS'i kapat düğmesine basınca gördüğünüz şey işte bu varsayılan stildir.

dosya:///C:/web-dersi/index.html
Aynı HTML, CSS yok
Kayıt açıldı
Son gün 12 Aralık. Kontenjan otuz kişi.
Aynı HTML, 9 satır CSS
Duyuru
Kayıt açıldı
Son gün 12 Aralık. Kontenjan otuz kişi.

İki kutunun HTML'i birbirinin aynısı. Değişen tek şey, sayfaya bağlı olan stil dosyası. Sayfanın anlamı ikisinde de aynı: bir başlık ve bir paragraf.

CSS neden ayrı bir dosyada durur?

Tek yerden

Yüz sayfa, tek satır

Site rengini değiştirmek için yüz HTML dosyasını değil, bir CSS dosyasını açarsınız. Bakımın tamamı buradan kolaylaşır.

Hız

Tarayıcı bir kez indirir

Dış CSS dosyası önbelleğe alınır; ikinci sayfada yeniden indirilmez. Sayfa daha hızlı açılır.

Okunabilirlik

İki iş, iki dosya

HTML'de içerik, CSS'te görünüş. Bir ay sonra kendi kodunuza baktığınızda ne arayacağınızı bilirsiniz.

Soru: Bir arkadaşınız "sayfanın yazı tipini değiştirmek için bütün paragraflara tek tek stil yazdım" diyor. Sorun ne?

Çalışır — ama değiştirmesi imkânsız hâle gelir. CSS'in tek güçlü fikri şu: bir kural, bir yere yazılır ve pek çok elemente uygulanır. Bütün paragrafların yazı tipini belirlemenin doğru yolu tek bir kuraldır: body { font-family: ... } — paragraflar bu değeri kalıtımla alır. Yarın yazı tipini değiştirmek istediğinde tek satır düzeltir.
03 · Kurulum

Stil nereye yazılır?

CSS'i sayfaya bağlamanın üç yolu var. Üçü de çalışır, ama üçü aynı değildir: biri profesyonel standart, biri geçici çözüm, biri ise son çare.

YolNasıl yazılır?Ne zaman?
Dış dosya
external
<link rel="stylesheet" href="stil.css">
head içine, ayrı bir .css dosyasına
Varsayılan tercih. Bütün sayfalar aynı dosyayı kullanır, tarayıcı bir kez indirip önbelleğe alır. Dönem boyunca ve ödevde bunu kullanacağız.
Sayfa içi
internal
<style> … </style>
head içinde, HTML'in içinde
Tek sayfalık bir deneme, hızlı bir prova ya da e-posta şablonu. Bu sayfadaki editörler de kolaylık olsun diye bu yolu kullanıyor.
Satır içi
inline
<p style="color:red">
elementin kendi özniteliğinde
Son çare. Tek bir elemente, tek seferlik bir müdahale. Tekrar kullanılamaz, aranamaz, özgüllüğü çok yüksektir — yani sonradan CSS'le düzeltmek zorlaşır.
Ödev kuralı. Bu dönem stil her zaman ayrı bir stil.css dosyasına yazılacak ve <link> ile bağlanacak. Satır içi style="..." kullanılan ödevler eksik sayılır: amacımız görünüşü içerikten ayırmayı alışkanlık hâline getirmek.

Dosya düzeni

Geçen haftanın klasörünü aç

web-dersi klasöründe index.html duruyor olmalı. Yoksa 1. haftanın ödevini önce bitirin: bu hafta kendi sayfanızı biçimlendireceğiz.

Yanına stil.css adında boş bir dosya aç

Uzantı .css olacak. Aynı klasörde durması, yolu kısaltır ve karıştırmaz. İçine HTML etiketi yazılmaz: CSS dosyasında yalnızca kural vardır.

HTML'in head bölümüne bağlantıyı ekle

<link rel="stylesheet" href="stil.css"> satırı <title>'dan sonra gelsin. Bu satır olmadan CSS dosyanız diskte durur ama sayfaya hiç uğramaz — "CSS'im çalışmıyor" vakalarının yarısı budur.

Değiştir → kaydet → F5

Bu hafta iki dosyayı kaydetmeyi alışkanlık edin. CSS'i kaydetmeden tarayıcıyı yenilerseniz hiçbir şey değişmez ve boş yere hata ararsınız.

Lab 1 · İlk kuralın canlı 5 dakika
Fark ettiniz mi? HTML'de hiçbir şey değişmedi. Başlık hâlâ bir başlık, liste hâlâ bir liste. Sayfanın anlamı dokunulmadan kaldı; yalnızca sunumu değişti. Ekran okuyucu kullanan biri için iki sürüm arasında hiçbir fark yoktur — ve bu, iyi haber.
04 · Dilin dilbilgisi

Kuralın anatomisi

CSS öğrenmek yüzlerce özellik ezberlemek değildir. Tek bir kalıbı anlamak, sonra o kalıbı farklı adlarla tekrar tekrar kullanmaktır. İşte o kalıp:

Üç kelime, üç ayrı şey

Bildirim

declaration

Tek bir özellik: değer; çifti. color: red; bir bildirimdir. Bir kuralın içinde kaç bildirim olacağına siz karar verirsiniz.

Kural

rule

Seçici + süslü parantez içindeki bildirimlerin tamamı. Bir CSS dosyası, alt alta dizilmiş kurallardan oluşur.

Stil sayfası

stylesheet

Kuralların tamamını barındıran dosya. Bir sayfaya birden çok stil sayfası bağlanabilir; sonra bağlanan, öncekini ezebilir.

CSS hata vermez — sessizce atlar

Bu, CSS'i HTML'den ve ileride göreceğimiz JavaScript'ten ayıran en önemli davranıştır. Yazım hatası yaptığınızda tarayıcı ekrana hata basmaz, sayfayı açmayı bırakmaz: anlamadığı bildirimi atlar ve kaldığı yerden devam eder.

Doğru

Üç bildirim, üçü de çalışır

h1 {
  color: #b4541f;
  font-size: 32px;
  margin-bottom: 8px;
}
Yanlış

Üç bildirim, biri çalışır

h1 {
  colour: #b4541f;
  font-size = 32px;
  margin-bottom: 8;
}

Sırayla: özellik adı yanlış yazılmış (İngilizcesi color), eşittir kullanılmış, birim yazılmamış. Hiçbiri uyarı vermez — üçü de yok sayılır.

Yazım kuralları — beş madde.
1 · Özellik ile değer arasında iki nokta var, eşittir yok: color: red;
2 · Her bildirim noktalı virgülle biter. Sonuncusunda da yazın.
3 · Uzunluk değerlerine birim yazılır: 16px, 1.5rem. Birimsiz sayı yalnızca birkaç özellikte geçerlidir (line-height, z-index, opacity) — 0 ise her zaman geçerlidir.
4 · Özellik adları küçük harfle ve İngilizcedir, kelimeler kısa çizgiyle ayrılır: background-color, font-size.
5 · Açıklama satırı /* ... */ arasına yazılır. CSS'te // ile yorum yoktur; yazarsanız sonraki satır da bozulur.
05 · Kuralın kimi hedeflediği

Seçiciler

Bir kuralın en kritik parçası seçicidir. Yanlış seçici yazdığınızda kural kusursuz olsa bile hiçbir şey olmaz — ve tarayıcı size bunu söylemez. Bu yüzden "CSS'im çalışmıyor" denen durumların büyük kısmı aslında bir seçici hatasıdır.

SeçiciOkunuşuNe seçer?
pelement seçici Sayfadaki bütün <p> elementleri. En geniş seçici.
.kartsınıf seçici class="kart" yazan her element. İşin büyük kısmı burada yapılır. Aynı sınıf, sayfada istediğiniz kadar elemente verilebilir.
#basvuruid seçici id="basvuru" yazan tek element. id sayfada tek olmak zorundadır (1. hafta kuralı).
.kart palt öğe (soy) seçici kart sınıfının içindeki paragraflar — kaç kademe aşağıda olursa olsun. Aradaki boşluk "içinde" demektir.
.kart > pçocuk seçici Yalnızca doğrudan çocuk olan paragraflar; torunlar hariç.
p.girisbirleşik seçici Hem <p> olan hem de giris sınıfını taşıyan elementler. Arada boşluk yok.
h1, h2, h3gruplama Üçü için de aynı bildirimler. Virgül "ya da" demektir; aynı kodu üç kez yazmaktan kurtarır.
*evrensel seçici Her element. Ölçülü kullanılır; en yaygın işi kutu modelini sıfırlamaktır (10. bölüm).

Sınıf mı, id mi?

Pratik kural: biçimlendirme için sınıf, kimlik için id. Bir elementin görünüşünü değiştirecekseniz sınıf kullanın — çünkü yarın aynı görünüşü ikinci bir elemente de vermek isteyebilirsiniz ve sınıf bunu sorunsuz yapar. id ise sayfa içi bağlantıların hedefi (href="#basvuru") ve ileride JavaScript'in tutamağıdır. id'yi biçimlendirmede kullanmak ayrıca özgüllüğü şişirir; bir sonraki bölümde bunun neden baş ağrıttığını göreceğiz.

Sayfada deneyelim

Aşağıdaki tezgâhta soldaki küçük sayfa gerçek elementlerden oluşuyor. Bir seçiciye tıklayın ya da kendiniz yazın: isabet eden elementler sarıyla işaretlenir ve kaç tane seçildiğini okuyun. Hiç isabet olmayan bir seçici de deneyin — CSS'in sessizliğini bizzat görmüş olun.

Lab 2 · Seçici tezgâhı canlı 11 hazır seçici
Lab 3 · Seçiciyle hedef vur canlı
Üç klasik seçici hatası.
1 · Noktayı unutmak. kart { } diye yazarsanız tarayıcı bunu kart adlı bir etiket sanar ve hiçbir şey seçmez. Sınıf her zaman noktayla başlar.
2 · Gereksiz boşluk. p .giris ile p.giris tamamen farklı şeylerdir: ilki "p içindeki giris sınıfı", ikincisi "giris sınıfı taşıyan p". Boşluk CSS'te bir işleçtir.
3 · HTML'de sınıfı yazmayı unutmak. CSS kusursuz, ama elementte class="kart" yok. Her zaman önce HTML'i kontrol edin.
06 · Haftanın merkez fikri

Çakışma ve özgüllük

Aynı elemente renk veren iki kural varsa hangisi kazanır? Bu sorunun cevabını bilmeyen biri CSS yazarken deneme yanılmaya mahkûmdur. Cevap üç basamaklıdır ve tamamen kurallıdır — tahmin işi değil.

Birinci basamak: kalıtım

Bazı özellikler çocuklara kendiliğinden geçer: color, font-family, font-size, line-height, text-align. body'ye bir yazı tipi verirseniz içindeki her başlık, paragraf ve liste maddesi onu miras alır. Kutuyla ilgili özellikler (padding, border, background) ise geçmez — yoksa her kutunun içindeki her kutu aynı kenarlığı alırdı.

Pratik sonuç: Sayfanın yazı tipini, metin rengini ve satır yüksekliğini body üzerinde bir kez tanımlayın. Her etikete tek tek yazmak hem gereksiz hem de hataya açıktır. İstisnaları sonra, tek tek ezersiniz.

İkinci basamak: özgüllük

İki kural aynı elemente aynı özelliği veriyorsa, daha belirgin olan kazanır. Belirginlik üç haneli bir puan gibi okunur: id sayısı — sınıf sayısı — element sayısı. Soldaki hane her zaman ağır basar: bir id, yüz sınıfı yener.

SeçiciPuanOkunuşu
p0 - 0 - 1Bir element adı.
.not0 - 1 - 0Bir sınıf. Element adından ağır.
p.not0 - 1 - 1Bir sınıf + bir element.
.not.onemli0 - 2 - 0İki sınıf; p.not'u yener.
#uyari1 - 0 - 0Bir id; yukarıdakilerin hepsini yener.
style="..."satır içiDosyadaki her seçiciyi yener.
!importantkuralların dışındaHer şeyi yener. Son çare.

Üçüncü basamak: sıra

Puanlar tamamen eşitse dosyada sonra yazılan kazanır. "Cascading" (basamaklanan) adı buradan gelir: kurallar bir çağlayan gibi üst üste akar, aşağıdaki yukarıdakini örter. Bu yüzden hazır bir çatının (12. hafta) stil dosyasını kendi dosyanızdan önce bağlarsınız.

Lab 4 · Özgüllük tezgâhı canlı kuralları aç / kapat

Aşağıdaki altı kural aynı elemente renk vermeye çalışıyor: <p id="uyari" class="not onemli">. Kutucuklarla kuralları açıp kapatın; kazanan kural çerçevelenir ve yazının rengi anında değişir. Deneyin: yalnızca .not ile p açıkken rengi tahmin edin, sonra #uyari'yi açın. En sonunda !important'u açıp neden "son çare" dendiğini görün.

!important neden son çare? Çünkü sorunu çözmez, erteler. Bir kuralı !important ile zorladığınızda onu sonradan ezmenin tek yolu başka bir !important'tur; iki hafta sonra dosyanız birbiriyle yarışan zorlamalardan oluşur. Doğru çözüm neredeyse her zaman seçiciyi biraz daha belirgin yazmaktır: .kart p yerine .kart p.ozet gibi.

Soru: #menu a { color: white } ve .menu-baglanti { color: navy } kuralları aynı bağlantıya denk geliyor. Hangisi kazanır, neden?

Birincisi kazanır. Puanlar 1-0-1 ve 0-1-0: ilkinde bir id var, diğerinde yalnızca bir sınıf. id hanesi daha ağır olduğundan karşılaştırma orada biter; sınıf sayısına bakılmaz bile. Dosyada ikinci kuralı sona taşımak da işe yaramaz — sıra yalnızca puanlar eşitse devreye girer. Bağlantı lacivert olsun istiyorsanız ya ilk kuralı sınıfa çevirin ya da ikincisini #menu .menu-baglanti yapın.
07 · Renk

Renk

CSS'te rengi dört ayrı yazımla söyleyebilirsiniz. Dördü de aynı sonucu verir; aralarındaki fark, insanın hangisini okuyup değiştirebildiğidir.

YazımÖrnekNe zaman?
Adcolor: red 147 hazır ad var (tomato, navy, gold…). Hızlı deneme için iyi, tasarımda yetersiz: ara tonlar yok.
Onaltılık
hex
color: #2b4fa8 En yaygın yazım. İki hane kırmızı, iki hane yeşil, iki hane mavi (00–ff arası). Tasarım araçları rengi bu biçimde verir.
rgbrgb(43 79 168) Aynı üç kanal, bu kez 0–255 arası sayılarla. Sonuna saydamlık eklenebilir: rgb(43 79 168 / .4).
hslhsl(222 59% 41%) Ton (0–360 derece), doygunluk, açıklık. İnsanın kafasındaki düşünceye en yakın yazım: "aynı renk ama biraz daha açık" demek, tek sayıyı değiştirmektir.
Pratik tavsiye: Hazır bir renk kullanıyorsanız hex yazın, rengi türetiyorsanız hsl yazın. Bir düğmenin üzerine gelince biraz koyulaşmasını istiyorsanız hsl'de açıklığı %41'den %33'e indirmek yeterlidir; hex'te aynı şey için hesap yapmanız gerekir.

Renk seçmek "güzel mi" değil, "okunuyor mu" sorusudur

Bir yazının okunabilirliği, yazı rengi ile zemin rengi arasındaki kontrastla ölçülür. Bu bir zevk tartışması değil, sayıyla ölçülen bir büyüklüktür: oran 4.5 : 1'in altına düştüğünde normal boy yazı pek çok kullanıcı için okunamaz hâle gelir. Aşağıdaki tezgâh seçtiğiniz her renk için bu oranı canlı hesaplıyor.

Lab 5 · Renk tezgâhı canlı kontrast ölçer

Üç kaydıraç tek bir rengi tarif ediyor: ton, doygunluk, açıklık. Aşağıda aynı rengin hex, rgb ve hsl yazımları hazır — kopyalayıp kendi dosyanızda kullanabilirsiniz. Deneyin: açıklığı (L) yükseltirken kontrast rozetini izleyin; beyaz yazı hangi noktada okunamaz oluyor? Sonra yazı rengini koyu griye çevirip aynı noktayı tekrar bulun.

Üç renk yeter

Başlangıçta en sık yapılan hata, bir sayfada sekiz farklı renk kullanmaktır. Akademik ve derli toplu bir sayfa için bir tarif: bir metin rengi (koyu gri, siyah değil), bir zemin (kırık beyaz) ve bir vurgu rengi (başlıklar ve bağlantılar için). Dördüncü renk gerekiyorsa vurgu renginin açık bir tonu olsun — hsl'de açıklığı yükseltmek yeterli. Bu sitenin tamamı da böyle kurulu: renkler :root üzerinde var(--ad) ile tek yerde tanımlanmış ve her sayfa onları okuyor.

Lab 6 · Üç renkle bir kart canlı
08 · Tipografi

Yazı tipi ve tipografi

Bir sayfanın okunup okunmadığını belirleyen şey çoğu zaman renk değil, yazının kendisidir: punto, satır yüksekliği ve satır uzunluğu. Üçü de tek bir kuralla ayarlanır.

font-family bir liste yazar, tek bir ad değil

stil.cssyazı tipi yığını
body {
  font-family: Inter, "Segoe UI", system-ui, sans-serif;
}

Bu dört ad bir yedek zinciridir: tarayıcı soldan sağa gider, kullanıcının bilgisayarında bulduğu ilk yazı tipini kullanır. Son sıradaki sans-serif bir yazı tipi adı değil, bir aileyi gösterir — "elinde ne varsa tırnaksız bir yazı tipi kullan" demektir. Her zaman bir genel aileyle bitirin: yoksa hiçbiri bulunmazsa tarayıcı Times New Roman'a düşer ve sayfanız bambaşka görünür.

Adı boşluk içeren yazı tipleri tırnak içine alınır: "Segoe UI". Hazır üç genel aile vardır: serif (tırnaklı, basılı metin hissi), sans-serif (tırnaksız, ekran için), monospace (her harf eşit genişlikte, kod için).

Okunabilirliğin üç ayarı

font-size

Punto

Gövde metni için 16px iyi bir başlangıç. 14px'in altı telefonda yorucu olur. Başlıkları gövdeye göre ölçeklendirin, rastgele sayı seçmeyin.

line-height

Satır yüksekliği

1.5–1.8 arası. Birimsiz yazın (1.6): punto değişince kendiliğinden ölçeklenir. Tek değişiklikle en çok fark yaratan özellik budur.

max-width

Satır uzunluğu

Bir satırda 60–80 karakter. Ekran genişliğinde akan metinde göz satır başını kaybeder. max-width: 70ch bu işi tek satırda çözer.

Lab 7 · Tipografi tezgâhı canlı yedi ayar

Soldaki ayarlar sağdaki metne anında uygulanır; en altta uygulanan CSS'in kendisi yazılı. Deneyin: satır yüksekliğini 1.0'a indirip paragrafı okumaya çalışın, sonra 1.7'ye çıkarın. Ardından yazı tipini monospace yapın: aynı metin neden birden "kod" gibi okunmaya başlıyor?

Lab 8 · Bir ders notunu okunur hâle getir canlı
Neden margin: 32px auto? İki değer yazıldığında ilki dikey (üst-alt), ikincisi yatay (sol-sağ) boşluktur. Yatayda auto "kalan boşluğu iki yana eşit dağıt" demektir — yani kutuyu ortalar. Genişliği sınırlanmış bir kutuyu ortalamanın en kısa yolu budur ve 13. bölümde yeniden karşımıza çıkacak.
09 · Metin biçimlendirme

Metin biçimlendirme

Hizalama, altı çizili, büyük harf, harf arası. Bu özelliklerin ortak bir yanı var: hiçbiri metnin kendisini değiştirmez, yalnızca gösterilişini değiştirir.

ÖzellikSık kullanılan değerlerNot
text-alignleft · center · right · justify Uzun Türkçe metinlerde justify kelime aralarını çirkinleştirir; başlık ve kısa bloklarda center iyi durur.
text-decorationnone · underline · line-through Bağlantıların çizgisini kaldırırsanız yerine başka bir ipucu koyun (renk, kalınlık), yoksa kullanıcı bağlantıyı göremez.
text-transformuppercase · lowercase · capitalize Yalnızca görünüşü değiştirir; metni kopyalayınca aslı gelir. Türkçede capitalize "i → I" sorunu yüzünden dikkatli kullanılmalı.
letter-spacing-0.5px · 0 · 1.5px Büyük başlıklarda hafif negatif, büyük harfli kısa etiketlerde hafif pozitif değer iyi sonuç verir.
font-stylenormal · italic Anlamsal vurgu gerekiyorsa HTML'de <em> kullanılır; bu yalnızca görünüştür.
text-shadow0 1px 2px rgb(0 0 0 / .3) Sırayla: yatay kayma, dikey kayma, yayılma, renk. Abartıldığında okunabilirliği bozar.
Lab 9 · Metin tezgâhı canlı
10 · Kutu modeli

Her element bir kutudur

CSS'te boşluk vermek, sayfanın en çok zaman alan işidir — ve en çok yanlış anlaşılan konusudur. Sebebi tek bir model: her element, iç içe dört katmandan oluşan bir kutudur. Bu modeli bir kez kavrayan, yerleşim derslerini çok daha rahat geçirir.

1

İçerik

Yazının, görselin kendisi. width ve height varsayılan olarak bunu ölçer.

2

padding

İç boşluk: içerikle kenarlık arası. Zemin rengi buraya da yayılır.

3

border

Kenarlık. Kalınlığı kutunun ölçüsüne eklenir — sık atlanan nokta.

4

margin

Dış boşluk: komşulardan uzaklık. Saydamdır, zemin rengi buraya ulaşmaz.

İki boşluğu karıştırmamanın püf noktası: padding kutuyu içeriden şişirir, margin kutuyu komşularından uzaklaştırır. Zemini renkli bir kutuda ikisini de verip bakın: renk padding'e kadar gelir, margin'de durur. Hangisini istediğinizi anlamanın en hızlı yolu budur.
Lab 10 · Kutu modeli tezgâhı canlı ölçü hesabı

Kaydıraçlar dört katmanı ayrı ayrı büyütüp küçültüyor; sağdaki çizim ölçekli, altındaki tabloda ise hesabın kendisi var. Deneyin: width 200px dururken padding'i 40'a çıkarın — "ekranda kapladığı kutu" satırı 200'den çıkıyor. Sonra box-sizing'i border-box yapın ve aynı şeyi tekrar deneyin.

box-sizing: border-box — ilk yazacağınız kural

Varsayılan davranış şaşırtıcıdır: width: 200px yazdığınız bir kutuya 20px padding ve 2px kenarlık verirseniz kutu ekranda 244px yer kaplar. border-box bunu tersine çevirir: 200px artık toplam genişliktir, padding ve kenarlık içeriden pay alır. Yüzdeyle çalışırken bu fark hayat kurtarır — bu yüzden hemen her projenin ilk kuralı şudur:

stil.cssdosyanın ilk satırları
* {
  box-sizing: border-box;
}

Boşluk yazımının kısayolları

YazımAnlamı
padding: 16pxDört kenara da 16px.
padding: 12px 20pxDikey 12, yatay 20. En sık kullanılan biçim.
padding: 8px 16px 24pxÜst 8, yatay 16, alt 24.
padding: 8px 16px 24px 4pxSaat yönünde: üst, sağ, alt, sol.
margin: 0 autoDikeyde boşluk yok, yatayda ortala.
margin-top: 24pxTek kenar. Kısayol yerine tek kenar yazmak her zaman geçerli ve daha okunurdur.
Lab 11 · Üç kart, üç boşluk canlı
İki tuzak.
1 · Komşu margin'ler birleşir. Alt alta iki kutudan birincinin alt boşluğu 20px, ikincinin üst boşluğu 30px ise arada 50px değil 30px olur: büyük olan kazanır, ikisi toplanmaz. Buna margin çökmesi denir.
2 · Sabit yükseklik vermeyin. Metin kutusuna height yazarsanız, metin bir satır uzadığında taşar. Yüksekliği içeriğin belirlemesine izin verin; gerekiyorsa min-height kullanın.
11 · Kutunun görünüşü

Zemin, kenarlık, köşe, gölge

Kutu modelini kavradıktan sonra bir kutuyu "kart" gibi göstermek dört özelliğin işi. Bu dört özellik, bu sitedeki her kutunun da tamamını oluşturuyor.

border

Kenarlık üç değerdir

border: 1px solid #dcdde2; — kalınlık, biçim, renk. Biçim yazılmazsa kenarlık hiç görünmez: varsayılanı none'dır. Tek kenar için border-left yazın; bir bloğu vurgulamanın en sade yolu budur.

border-radius

Köşeyi tutarlı yuvarlayın

Aynı sayfada 4px, 12px ve 20px köşeler karışırsa arayüz dağınık görünür. Bir değer seçin ve her yerde onu kullanın. border-radius: 50% kare bir kutuyu daireye çevirir — avatar için.

background

Zemin renkten fazlası

Düz renk, görsel ya da gradyan olabilir: linear-gradient(180deg, #fff, #eef0f4). Zemin görseli kullanıyorsanız background-size: cover kutuyu tamamen kaplar.

box-shadow

Gölge ölçülü olur

box-shadow: 0 4px 18px rgb(28 35 44 / .06); — yatay, dikey, yayılma, renk. Akademik bir sayfada gölge fark edilmemeli, yalnızca kutuyu zeminden hafifçe ayırmalı.

Lab 12 · Kutuyu karta çevir canlı
12 · Birimler

Aynı sayı, beş ayrı sonuç

CSS'te bir uzunluk yazarken birim seçmek, aslında neye göre ölçüleceğini seçmektir. 10 sayısı beş birimde beş farklı genişlik verir — ve hangisini seçtiğiniz, sayfanın telefonda ne olacağını belirler.

BirimNeye göre?Nerede kullanılır?
pxHiçbir şeye. Sabit. Kenarlık kalınlığı, küçük boşluklar, gölge. Değişmesini istemediğiniz şeyler.
%Kapsayıcı kutuya. Genişlik. width: 50% "babanın yarısı" demektir.
emKendi yazı boyuna. Yazıyla birlikte büyümesi gereken boşluklar. İç içe kutularda katlanarak büyüdüğü için dikkatli kullanılır.
remKök yazı boyuna (16px). Punto ve boşlukların çoğu. em'in katlanma sorunu yoktur; modern tercih budur.
vw / vhPencere genişliğine / yüksekliğine. Tam ekran bölümler, açılış başlıkları. 6. haftada duyarlı tasarımla birlikte işlenecek.
chBir "0" karakterinin genişliğine. Okuma genişliği: max-width: 70ch yaklaşık 70 karakterlik satır.
Lab 13 · Birim tezgâhı canlı pencereyi yeniden boyutlandır

Beş çubuğun CSS'i de "10" ya da "50" gibi aynı büyüklükte sayılar içeriyor; uzunlukları farklı çıkıyor. Deneyin: kutunun yazı boyunu büyütün — yalnızca em çubuğu kıpırdıyor. Kapsayıcı genişliğini değiştirin — yalnızca % çubuğu. Tarayıcı penceresini yeniden boyutlandırın — yalnızca vw.

Başlangıç tarifi: Punto ve dikey boşluklarda rem, kenarlık ve ince ayarlarda px, genişliklerde % ya da max-width. vw ve em'i iyice alışana kadar ertelemekte sakınca yok.
13 · Basit yerleşim

Blok, satır içi ve ilk yerleşim denemeleri

Yerleşimin tamamı 3, 4 ve 5. haftaların konusu. Ama iki kavramı bu hafta öğrenmek zorundayız, çünkü onları bilmeden yazdığınız hiçbir kural beklediğiniz gibi davranmaz: blok ve satır içi elementler.

displayDavranışıHangi etiketler?
block Satırın tamamını kaplar, alt alta dizilir. Genişlik ve yükseklik verilebilir. <p>, <h1>, <div>, <ul>, <section>
inline Metnin içinde akar, yalnızca kendi kadar yer kaplar. width ve height işlemez, dikey padding beklenmedik davranır. <a>, <strong>, <em>, <span>
inline-block Yan yana durur ama ölçü alır. İkisinin arası. Bağlantıyı düğmeye çevirirken en çok işe yarayan değer budur.
none Element tamamen kaybolur; yer de kaplamaz. Menüleri açıp kapatmak için (10–11. haftada JavaScript'le).
En sık rastlanan şaşkınlık: Bir bağlantıya width: 200px ve padding: 12px verdiniz, hiçbiri beklediğiniz gibi olmadı. Sebep: <a> satır içi bir elementtir. Tek satır çözer — display: inline-block;

Üç şeyi ortalamanın üç ayrı yolu

Metni

text-align: center

Kutunun içindeki yazıyı ortalar. Kutuyu değil. En sık karıştırılan ayrım budur.

Kutuyu

margin: 0 auto

Genişliği sınırlı bir blok kutuyu yatayda ortalar. width ya da max-width verilmemişse hiçbir etkisi olmaz.

Her şeyi

display: flex

Çocukları yan yana dizer, hizalar ve boşluğu dağıtır. 4. haftanın konusu; aşağıdaki labda yalnızca tadına bakıyoruz.

Lab 14 · Menü çubuğu ve düğme canlı flex'in tadı
14 · Durum seçicileri

Sözde sınıflar: hover, focus ve sıra

Şimdiye kadarki seçiciler elementin ne olduğunu sordu. Sözde sınıflar ise hangi durumda olduğunu sorar: üzerine gelindi mi, odaklandı mı, kaçıncı sırada? İki nokta ile yazılır ve sayfaya "canlı" hissini veren şey tam olarak budur.

Sözde sınıfNe zaman devreye girer?
:hover Fare elementin üzerine geldiğinde. Dokunmatik ekranlarda yoktur — bu yüzden önemli bilgiyi yalnızca hover'a bırakamazsınız.
:focus-visible Klavyeyle (Tab'la) odaklanıldığında. Tarayıcı bir odak halkası çizer; onu asla silmeyin. Beğenmiyorsanız yerine kendi halkanızı koyun.
:active Tıklamanın tam o anı. Düğmenin "bastırıldığını" göstermek için.
:first-child / :last-child Kardeşlerinin ilki / sonuncusu. Listenin son maddesinin alt çizgisini kaldırmak için.
:nth-child(2n) Sırayla seçer: 2n çift satırlar, odd tekler. Tablo satırlarını şeritlemenin klasik yolu.
:not(.secili) Parantezin içine uyanları dışarıda bırakır.
Erişilebilirlik notu — bu maddeyi atlamayın. Bir düğmenin ya da bağlantının odak halkasını outline: none ile sildiğinizde, fareyle çalışan kullanıcı hiçbir şey kaybetmez; klavyeyle çalışan kullanıcı ise sayfada nerede olduğunu tamamen kaybeder. 1. haftada Tab tuşuyla sayfayı dolaşmayı öğrenmiştiniz — bu hafta o dolaşmanın görünür kalmasından siz sorumlusunuz. Silmek yerine değiştirin: :focus-visible { outline: 2px solid #2b4fa8; outline-offset: 2px; }
Lab 15 · Hover, focus, şeritli tablo canlı Tab'a basmayı dene
15 · Baştan sona

Çıplak sayfayı giydir

Haftanın bütün parçalarını tek bir işte birleştiriyoruz. Aşağıdaki HTML, 1. haftanın ödevine çok benziyor: anlamsal iskelet, başlık hiyerarşisi, liste, tablo, bağlantı. CSS dosyası ise neredeyse boş. Doldurma sırası önemli — aşağıdaki altı adım, gerçek bir projede de aynı sırayla yürür.

Temel: box-sizing ve gövde

* { box-sizing: border-box; } ve body üzerinde yazı tipi, metin rengi, satır yüksekliği. Kalıtım sayesinde bu üçü bütün sayfaya dağılır.

Okuma genişliği

max-width ve margin: 0 auto. Metin ekranın bir ucundan diğerine uzamayı bıraksın.

Başlık hiyerarşisi

h1, h2, h3 arasında görünür bir boy farkı kurun. Üstlerine ve altlarına verdiğiniz boşluk, hangi başlığın hangi metne ait olduğunu anlatır.

Renk: üç renk, bir vurgu

Zemin, metin ve vurgu. Bağlantılar ve başlıklar vurgu rengini alsın.

Kutular: liste, tablo, alıntı

padding, kenarlık, köşe. Burada tek bir köşe değeri seçip her yerde onu kullanın.

Durumlar: hover ve focus

En son yapılır ve asla atlanmaz. Bağlantının üzerine gelince ve Tab'la odaklanınca ne olduğu belli olsun.

Lab 16 · Haftanın büyük labı canlı HTML de düzenlenebilir
Bir ölçüt: Sayfanız "tasarlanmış" görünmek zorunda değil. İyi bir ders notu sayfası şu üç şeyi yapar: satırlar rahat okunur, başlıklar metinden ayırt edilir, bağlantılar tıklanabilir olduğu belli olur. Üçünü yaptıysanız bu haftanın işini bitirdiniz.
16 · Başvuru

CSS sözlüğü

Bu dersin bütün özellikleri ve bir sonraki birkaç haftada göreceğiniz birkaçı tek yerde. Ezberlemeyin — arayın. Profesyoneller de her gün arar; mesele özelliği ezbere bilmek değil, ne aradığınızı bilmek.

Ara: özellik adı ya da yapmak istediğiniz iş 2. hafta başvuru kartı
Nerede bakılır? Bir özelliğin bütün değerleri ve tarayıcı desteği için başvurulacak kaynak MDN Web Docs'tur (developer.mozilla.org). Arama motoruna "mdn css" + özellik adı yazmak en kısa yoldur. Tarayıcı desteğini merak ediyorsanız caniuse.com tek bakışta söyler.
17 · Dikkat

Sık yapılan hatalar

Bu listedeki her madde, önceki dönemlerde birden çok öğrencinin takıldığı gerçek bir durumdur. CSS hata vermediği için bu hatalar kendilerini "çalışmıyor" diye gösterir. Önce okuyun, sonra aşağıdaki alıştırmada tanımaya çalışın.

1

<link> eksik ya da yolu yanlış

CSS dosyası yazılmış ama sayfaya hiç uğramıyor. İlk kontrol edilecek yer burası.

2

Sınıfın noktası yok

kart { } hiçbir şey seçmez. Sınıf noktayla, id diyezle başlar.

3

Süslü parantez kapanmamış

Belirti şaşırtıcıdır: o kural değil, sonraki kurallar çalışmaz. Hata aramaya yukarıdan başlayın.

4

Birim yazılmamış

font-size: 18 yok sayılır. 0 dışındaki her uzunluk birim ister.

5

İki nokta yerine eşittir

color = red CSS değildir. Eşittir HTML özniteliklerinde kullanılır.

6

Özellik adı yanlış yazılmış

colour, font-weigth, bacground. Sessizce atlanır, uyarı gelmez.

7

Seçicideki boşluk

p .giris ile p.giris farklı şeylerdir. Boşluk bir işleçtir.

8

Satır içi style ile dövüşmek

Dosyadaki kural çalışmıyorsa elemente satır içi stil yazılmış olabilir: onu dosyadan ezemezsiniz (!important dışında). Doğrusu, satır içi stili silmektir.

9

Satır içi elemente genişlik vermek

<a> ve <span>'e width işlemez. display: inline-block; gerekir.

10

Odak halkasını silmek

outline: none sayfayı klavyeyle kullanılamaz hâle getirir. Silme, değiştir.

11

// ile yorum yazmak

CSS'te yorum /* ... */ arasına yazılır. // yazarsanız sonraki satır da bozulur.

12

Tarayıcı önbelleği

CSS'i kaydettiniz, sayfa değişmedi. Ctrl+F5 ile sert yenileyin — tarayıcı eski dosyayı tutuyor olabilir.

Alıştırma: hatayı bul

Her kartta tek bir hata var. Hatanın olduğu seçeneğe tıklayın.

kart {
  background: #ffffff;
  padding: 16px;
}
h1 {
  font-size: 32
  color: #2b4fa8;
}
.kutu {
  width: 300px;
  padding: 20px;
  border: 2px solid #dcdde2;
}
/* "Neden 300px'den geniş?" */
a.dugme {
  width: 180px;
  padding: 14px;
  background: #2b4fa8;
}
/* "Genislik neden islemiyor?" */
#menu a { color: #ffffff; }
.menu-baglanti { color: #2b4fa8; }
/* "Ikinci kural neden kazanmiyor?" */
18 · Pekiştirme

Alıştırmalar

Önce eşleştirin, sonra soruları kendinize sorun. Cevabı açmadan önce bir cümleyle yanıtlamaya çalışın — asıl öğrenme orada oluyor.

Seçiciyi ve özelliği işiyle eşleştir

.kart
.kart p
p.kart
margin
padding
box-sizing: border-box
line-height
:focus-visible
display: inline-block

1 · CSS dosyanıza yazdığınız kural çalışmıyor. Hangi beş şeye, hangi sırayla bakarsınız?

1 · Dosya bağlı mı? <link> satırı var mı, yol doğru mu? Bir kural bile çalışmıyorsa sorun neredeyse her zaman budur.
2 · Seçici isabet ediyor mu? Sınıfın noktası, id'nin diyezi yerinde mi; HTML'de o sınıf gerçekten yazılı mı?
3 · Yazım doğru mu? İki nokta, noktalı virgül, birim, özellik adının İngilizcesi.
4 · Yukarıda kapanmamış bir süslü parantez var mı? Bir kuralın açık kalması, sonraki kuralları yutar.
5 · Başka bir kural eziyor mu? Özgüllüğü daha yüksek bir kural ya da satır içi style olabilir. Buraya en son bakılır, çünkü en seyrek sebeptir.

2 · padding ile margin ekranda bazen aynı görünür. Hangi tek deneyle ikisini kesin olarak ayırt edersiniz?

Kutuya bir zemin rengi verin. Renk padding alanını doldurur ama margin alanına ulaşmaz — çünkü margin kutunun dışıdır ve saydamdır. İkinci bir fark: kutuya kenarlık verin; padding kenarlığın içinde, margin kenarlığın dışında kalır. Üçüncüsü: komşu margin'ler birleşir, padding'ler asla birleşmez.

3 · Bir arkadaşınız her sorunu !important ile çözüyor. Ona ne söylersiniz?

Kısa vadede işe yarar, uzun vadede dosyayı kilitler. !important ile zorlanan bir kuralı sonradan ezmenin tek yolu başka bir !important'tur; iki hafta sonra dosya birbiriyle yarışan zorlamalardan oluşur ve hangi kuralın geçerli olduğunu kimse söyleyemez. Doğru çözüm seçiciyi biraz daha belirgin yazmaktır. Tek meşru kullanımı, değiştiremediğiniz bir dış dosyanın (hazır bir çatının) kuralını ezmek zorunda kalmaktır — ve o zaman bile bir yorum satırıyla nedenini yazmak gerekir.

4 · Sayfanın yazı tipini değiştirmek istiyorsunuz. Kuralı nereye yazarsınız ve neden?

body üzerine. font-family kalıtımla geçen bir özelliktir: body'ye yazdığınızda içindeki her başlık, paragraf ve liste maddesi onu miras alır. Tek tek her etikete yazmak hem gereksiz tekrar hem de ileride değiştirmesi zor bir dosya demektir. İstisna gerekiyorsa (kod blokları monospace olsun gibi) onu sonra, tek bir kuralla ezersiniz.

Küçük bir tuzak: form elementleri (input, button, select) yazı tipini kalıtımla almaz. Onlara ayrıca font-family: inherit; yazmanız gerekir — 7. haftada forma geldiğimizde yine karşımıza çıkacak.

5 · Bir düğmenin odak halkasını beğenmediniz. Ne yaparsınız?

Silmezsiniz, değiştirirsiniz. outline: none yazmak, fareyle çalışan kullanıcı için hiçbir şeyi değiştirmez ama klavyeyle çalışan kullanıcının sayfada nerede olduğunu görmesini tamamen engeller. Doğrusu kendi halkanızı tanımlamaktır: :focus-visible { outline: 2px solid #2b4fa8; outline-offset: 3px; } Böylece hem sizin tasarımınıza uyar hem de erişilebilirlik korunur.
19 · Ödev

Ödev: geçen haftanın sayfasını giydir

Yeni bir HTML yazmayacaksınız. 1. haftada teslim ettiğiniz index.html'i açıp yanına bir stil.css koyacaksınız. HTML'e eklenecek tek şey <link> satırı ve gereken yerlere class öznitelikleridir.

Dosyada bulunması gerekenler

Teslimden önce kendi kodunu denetle

<link> satırını geçici olarak boz

Sayfa çıplak hâline dönmeli. Dönmüyorsa stiliniz HTML'in içinde kalmış demektir — ayrı dosyaya taşıyın.

Tarayıcı penceresini daralt

Yazılar birbirine girmemeli, yatay kaydırma çubuğu çıkmamalı. Duyarlı tasarımı 6. haftada göreceğiz ama max-width yüzdeyle ya da ch ile verildiyse şimdiden iyi davranır.

Tab tuşuyla gez

Fareye dokunmadan bütün bağlantılara ulaşın. Her durakta nerede olduğunuz görünüyor mu? Görünmüyorsa odak halkasını geri getirin.

Kontrastı ölç

Metin renginiz ile zemin arasındaki oran 4.5 : 1'in üzerinde olmalı. 7. bölümdeki renk tezgâhında kendi renklerinizi deneyip oranı okuyabilirsiniz.

CSS'i doğrulayıcıdan geçir

jigsaw.w3.org/css-validator dosyanızı satır numarasıyla denetler: kapanmamış parantez, geçersiz değer ve bilinmeyen özellik adlarını söyler. Sıfır hata hedefleyin.

İki dosyayı birlikte teslim et

index.html, stil.css ve varsa görseller tek klasörde sıkıştırılacak. Klasör adında Türkçe karakter ve boşluk olmayacak.

Değerlendirme ölçütü: Sayfanın "tasarım harikası" olması beklenmiyor. Bakılacak şeyler: stilin ayrı dosyada olması, seçicilerin bilinçli seçilmesi, kalıtımın kullanılması (aynı kuralın on kez tekrarlanmaması), okunabilirlik (satır uzunluğu, satır yüksekliği, kontrast) ve hover/focus durumlarının tanımlı olması. Kısaca: az kural, doğru yerde.
20 · Kapanış

Özet ve ders akışı

Kavram

CSS görünüşü ayırır

HTML anlamı kurar, CSS sunumu belirler. Aynı HTML, bambaşka iki sayfa olabilir — ve ekran okuyucu için ikisi aynıdır.

Kalıp

Her şey aynı kural

seçici { özellik: değer; } Yüzlerce özellik de olsa kalıp bu. CSS hata vermez, anlamadığını sessizce atlar.

Seçici

Önce kime sorulur

Element, sınıf, id, alt öğe, birleşik, gruplanmış. Biçimlendirme için sınıf, kimlik için id.

Çakışma

Üç basamak

Kalıtım → özgüllük (id-sınıf-element) → sıra. Puanlar eşitse sonra yazılan kazanır. !important son çaredir.

Görünüş

Renk ve yazı

Üç renk yeter; kontrast 4.5:1'in üstünde olsun. Okunabilirliğin üç ayarı: punto, satır yüksekliği, satır uzunluğu.

Ölçü

Her element bir kutudur

İçerik, padding, border, margin. box-sizing: border-box dosyanın ilk kuralı olsun.

Dersin akışı (4 saat)

SüreBölümSınıfta ne yapılıyor?
0–25 dk01–03 · Giriş ve kurulum Geçen haftanın çıplak sayfası projeksiyonda açılır, CSS'i kapat düğmesiyle önce/sonra gösterilir. Herkes yanına stil.css açar.
25–50 dk04–05 · Kural ve seçiciler Kural anatomisi tahtada tek tek açılır, seçici tezgâhı sınıfça çözülür. Lab 3 birlikte yapılır.
50–75 dk06 · Özgüllük Haftanın en kritik bölümü. Özgüllük tezgâhında kurallar tek tek açılıp kapanır, öğrenciler kazananı önce tahmin eder, sonra görür.
Ara
75–115 dk07–09 · Renk, yazı, metin Renk tezgâhında kontrast ölçülür, tipografi tezgâhında satır yüksekliği canlı değiştirilir. Lab 6, 8 ve 9.
115–155 dk10–12 · Kutu modeli ve birimler Kutu modeli tezgâhı en çok zaman verilen yer; border-box farkı sayılarla gösterilir. Birim tezgâhında pencere canlı yeniden boyutlandırılır.
155–185 dk13–15 · Yerleşim, durumlar, büyük lab Satır içi / blok ayrımı, display: inline-block, Tab tuşuyla odak gösterisi. Lab 16 indirilip ödevin başlangıcı yapılır.
185–210 dk17–19 · Hatalar, alıştırma, ödev "Hatayı bul" sınıfça çözülür, ödev maddeleri okunur, CSS doğrulayıcısı gösterilir.
Gelecek hafta
Bu hafta kutu modeline tanıştırma düzeyinde girdik: dört katman ve box-sizing. 3. haftada kutu modelinin tamamını ve yerleşimi açıyoruz: display değerlerinin her biri, position (relative, absolute, fixed, sticky), elementlerin sayfadaki akışı, taşma ve üst üste binme. Bu hafta "neden beklediğim gibi durmuyor?" diye sorduğunuz her şeyin cevabı orada.

Derse gelirken bu haftanın ödevini bitirmiş olun: 3. haftada kendi stil dosyanız üzerinde çalışacağız. Elinde stil dosyası olmayan, boş bir ekrana yerleşim yazmak zorunda kalır.

Final soru: Yeni bir stil.css açtınız. İlk üç kural ne olur ve neden?

1 · * { box-sizing: border-box; } — bütün ölçü hesaplarını sezgiye uygun hâle getirir; sonradan eklenirse o güne kadar yazdığınız her genişlik kayar.
2 · body { font-family: ...; color: ...; line-height: 1.7; } — kalıtımla geçen üç özellik. Tek yerde yazılır, bütün sayfaya dağılır.
3 · Okuma genişliği — bir kapsayıcıya max-width ve margin: 0 auto. Metin ekranın bir ucundan diğerine uzamayı bırakır.

Bu üç kural bir sayfayı "biçimsiz"den "okunabilir"e taşır ve hemen her projede aynıdır. Geri kalanı zevk, bu üçü ise meslek.
Dersi bitirirken: ders sonu testi. On çoktan seçmeli soru, beşer şık. Sorular dersin on ayrı bölümünü tarıyor — bağlanmamış stil dosyası, birimsiz değer, seçicideki boşluk, özgüllük hesabı, kalıtım, kontrast oranı, satır yüksekliğinin neden birimsiz yazıldığı, kutu modeli hesabı, satır içi elemente genişlik vermek ve odak halkası. Cevap verdikten sonra neden o şıkkın doğru olduğu da açılıyor; yanlış şıkların her biri derste konuşulmuş bir yanılgıya karşılık geliyor.

Testi açtıktan sonra hazır örneklerden “Web Tasarımı — 2. Hafta”yı yükleyin. Sorular wwwroot/ornek/sinav-web-tasarim-hafta2.json dosyasında duruyor; indirip değiştirebilir, kendi sorularınızı ekleyebilirsiniz.

Ders Sonu Testi'ni aç →