← Tüm haftalar
Mobil Uygulama Geliştirme
0%
Mobil Uygulama Geliştirme · 3. Hafta

Mobil Dünyanın Haritası, Flutter ve Postman

İki haftadır sunucu tarafını yazdık. Bugün istemci tarafına geçiyoruz — ama klavyeye hemen oturmuyoruz. Bu hafta sözdizimi değil sözlük öğreniyoruz: mobil dünyada ne var, hangi parça nerede duruyor, hangi katman neye ihtiyaç duyuyor. Kodu dil modeline yazdıracağız; o yüzden bizim işimiz doğru şeyi istemek, geleni yerine koymak ve hatayı okuyabilmek. Dersin ikinci yarısında Postman ile gerçek bir halka açık API'yi — Open-Meteo'yu — konuşturup dönen veriyi satır satır inceleyeceğiz.

Mobil tarihiNative / Cross-platformFlutterDart Widget & Statepub.devPostmanOpen-MeteoJSONDil modeliyle geliştirme
Büyük resim

1. Neredeyiz ve bu hafta neyi öğreniyoruz?

⏱ 10 dk

1. haftada API'nin ne olduğunu, 2. haftada veritabanı üstünde çalışan, JWT ile korunan gerçek bir API'yi yazdık. O API'yi Swagger üzerinden test ettik — yani istemci rolünü Swagger oynadı. Bugün o rolü gerçek bir mobil uygulamaya devrediyoruz.

1. HaftaAPI nedir
→
2. HaftaAPI + DB + JWT
→
3. HaftaMobil tarafın haritası
→
4–6. HaftaEkranlar, form, token

Bu hafta yöntem değişiyor

Dönem projelerinizi dil modeliyle geliştireceksin. Bu, "kod yazmayı öğrenmeyeceğiz" demek değil; öğrenme sırası değişiyor demek. Dart'ın noktalı virgülünü ezberlemek yerine, modelden ne isteyeceğinizi ve geleni nasıl denetleyeceğinizi öğreniyoruz.

Bu dönem çalışma döngümüz
Sen
Ne istediğini bil→İstemi yaz
Dil modeli
Kodu üretir
Sen
Doğru dosyaya koy→Çalıştır→Hatayı oku→Modele anlat
Sonuç
Çalışan uygulama
Bu derste öğreneceğinBu derste öğrenmeyeceğin
Mobil dünyada hangi teknoloji neden varDart dilinin bütün söz dizimi
Bir Flutter projesinde hangi dosya ne işe yararWidget'ları ezbere yazmak
Hangi katmanın neye ihtiyaç duyduğuDurum yönetimi mimarileri (Bloc, Riverpod…)
Postman ile bir API'yi tanımak ve veriyi okumakAnimasyon, tema, özel çizim
Dil modeline ne vereceğin ve geleni nasıl denetleyeceğinMağazaya yayınlama (13. hafta)
Baştan netleştirelim: dil modeli yönetmen değil, daktilo. Ne istediğini bilmeyen kişi, modelden gelen kodun yanlış olduğunu da anlayamaz. Bu dersin tamamı o "bilme"yi kurmak için var.
Tarih

2. Kısa mobil uygulama tarihi

⏱ 15 dk

Bugün elimizdeki araçların neden böyle olduğunu anlamanın en kısa yolu, nereden geldiklerini görmek. Bu sıralamayı ezberlemen gerekmiyor; tekrar eden örüntüyü görmen yeterli.

Uygulama öncesi Akıllı telefon kırılması Tek kod arayışı Bugün 1997 Uygulama yok 2000 J2ME · Symbian 2007 iPhone 2008 App Store · Android 2014–17 Swift · Kotlin 2015 React Native 2018 Flutter 2023 Dil modelleri
Nokia 6110 cep telefonu
1997Nokia 6110 Snake'in çıktığı telefon. Uygulama ekleme diye bir kavram yok — ne varsa üretici koymuş.
Nokia N95 akıllı telefon
2007Nokia N95 Symbian çağının zirvesi. Uygulama var ama her model için ayrı sürüm derlemek gerekiyor.
Birinci nesil iPhone
2007iPhone (1. nesil) Parmakla kullanılan ekran. İlk yıl SDK yok — Apple geliştiricilere "web sitesi yapın" dedi.
HTC Dream, ilk Android telefon
2008HTC Dream İlk Android telefon. Aynı yıl App Store açıldı — asıl kırılma dağıtım kanalıydı.

Görseller Wikimedia Commons'tan, serbest lisanslıdır: Nokia 6110 (CC BY-SA 4.0) · Nokia N95 — Asim18 (CC BY-SA 3.0) · iPhone 1st Gen — TheGoldenBox (CC BY-SA 4.0) · HTC Dream — Sumwiki (CC BY 3.0)

1997
Nokia 6110 ve SnakeTelefonda "uygulama" diye bir kavram yok. Ne varsa üretici koymuş; kullanıcı ekleyemez, geliştirici giremez.
2000–2006
J2ME ve Symbianİlk indirilebilir uygulamalar. Java ile yazılır, WAP üzerinden dağıtılır. Sorun: her telefon modeli için ayrı sürüm — ekran boyutu, tuş düzeni, bellek hepsi farklı.
2007
iPhoneParmakla kullanılan dokunmatik ekran. Dikkat: ilk yıl SDK yok. Apple geliştiricilere "web sitesi yapın" dedi. Bugünkü "hybrid" tartışmasının ilk hâli.
2008
App Store ve AndroidAsıl kırılma nokta burası — teknoloji değil dağıtım. Geliştirici ilk kez operatöre, üreticiye muhtaç olmadan doğrudan kullanıcıya ulaştı. "Mobil uygulama geliştirici" diye bir meslek bu yıl doğdu.
2009–2014
Native çağıiOS tarafı Objective-C, Android tarafı Java. Aynı uygulama iki kez yazılıyor, iki ekip tutuluyor, iki kez hata ayıklanıyor. Maliyet iki katı.
2011–2015
Cordova / PhoneGap"Tek kod, iki platform" hayalinin ilk ciddi denemesi: uygulamanın içine bir tarayıcı gömülür, içeriği HTML/CSS/JS ile yazılır. Çalıştı ama yavaştı ve yerli görünmüyordu — kullanıcı "bu bir web sitesi" diyebiliyordu.
2014–2017
Swift ve KotlinApple Swift'i (2014), Google Kotlin'i (2017 resmî) duyurdu. Objective-C ve Java'nın yerini daha modern diller aldı — ama "iki kez yazma" problemi hâlâ duruyor.
2015
React NativeFacebook: JavaScript yaz, ekranda gerçek native bileşenler çizilsin. WebView'den kurtulma fikri. Araya bir "köprü" koyar; köprü hem gücü hem sınırı olur.
2018
Flutter 1.0Google bambaşka bir yol seçti: platformun hazır bileşenlerini hiç kullanmayıp her pikseli kendi çizim motoruyla kendisi çiziyor. Bu yüzden iki platformda birebir aynı görünür.
2020–2022
.NET MAUIMicrosoft'un Xamarin'den evrilen cevabı: C# ile çok platform. Bizim 1–2. haftada API'yi C# ile yazdığımız düşünülürse akla yakın bir seçenek — bu derste Flutter'ı seçme gerekçemizi 5. bölümde konuşacağız.
2023–bugün
Dil modelleriyle geliştirmeKod yazma hızı artık darboğaz değil. Darboğaz ne isteneceğini bilmek ve geleni denetlemek. Bu dersin yöntemi tam olarak bu.

🎬 9 Ocak 2007 — tanıtımın kendisi

Steve Jobs iPhone'u ilk kez sahnede gösteriyor · Türkçe altyazılı

İzlerken şu üç şeye dikkat et — üçü de bu dersin konusu:
  1. Jobs sahneye üç ayrı cihaz duyurarak çıkıyor: bir iPod, bir telefon ve bir "internet iletişim aracı". Üçünün tek cihaz olduğunu söylediğinde salon kopuyor. O üçüncü sıfat — internete bağlanan cihaz — bizim bütün dersimizin sebebi. Bu dönem yazdığımız her şey o cümlenin devamı.
  2. Sunumda gösterilen uygulamaların hepsi Apple'ın kendi uygulamaları. Üçüncü taraf uygulama yok, çünkü App Store henüz yok — yaklaşık bir buçuk yıl sonra gelecek. 2. bölümdeki tezi hatırla: asıl kırılma cihaz değil, dağıtım kanalıydı.
  3. Geliştiriciye verilen araç da yok. Apple o dönem "uygulama yazmak isteyen web sitesi yapsın" dedi. Native mi, web mi tartışması tam olarak burada başladı — ve 3. bölümdeki dört yaklaşım o tartışmanın bugünkü hâli.

Kaynak: Tekno Sote kanalı — YouTube'da aç ↗

Tarihin verdiği ders: "tek kod tabanıyla bütün platformlar" hayali 15 yıldır sürüyor. Cordova WebView ile denedi, React Native köprüyle denedi, Flutter kendi çizim motoruyla deniyor. Flutter son nokta değil — bugünkü en olgun cevap. Beş yıl sonra adı değişebilir; ama sorunun kendisi aynı kalacak.
Neden hep "iki platform" diyoruz, üçüncüsü olmadı mı?
Oldu, tutmadı. Windows Phone (2010–2017) teknik olarak başarılıydı ama uygulama ekosistemi kuramadı: geliştirici az kullanıcıya, kullanıcı az uygulamaya bakıp vazgeçti. BlackBerry 10 ve Firefox OS de aynı kısır döngüde kaldı. Bu, mobil dünyanın en önemli iş dersidir — platformun değeri teknolojisinde değil, üzerindeki uygulama sayısında.
Yaklaşımlar

3. Mobil geliştirmenin dört yolu

⏱ 15 dk

Bir mobil uygulama dört farklı şekilde yapılabilir. Bu tablo, projenize başlarken vereceğin ilk kararın tablosu.

YaklaşımNasıl çalışırDil / araçGüçlü yanıZayıf yanı
Native Her platform için ayrı, platformun kendi araçlarıyla yazılır Kotlin / Swift En iyi performans, yeni özelliklere ilk gün erişim İki kod tabanı, iki kat emek ve maliyet
Cross-platform Tek kod yazılır, her platform için derlenir Flutter (Dart), React Native (JS), MAUI (C#) Tek kod tabanı, hızlı geliştirme, native'e yakın performans Platforma özel işler için ek köprü kodu gerekir
Hybrid (WebView) Uygulamanın içine gömülü tarayıcıda web sayfası çalışır HTML / CSS / JS (Cordova, Ionic) Web bilgisi yeterli, çok hızlı başlanır Performans ve kullanıcı deneyimi belli oluyor
PWA Aslında web sitesi; telefona "kurulmuş" gibi eklenir HTML / CSS / JS Mağaza gerekmez, tek sürüm, anında güncelleme Donanıma sınırlı erişim, iOS'ta kısıtlı, mağazada görünmez
🎯
Yüksek performans şartOyun, kamera/video işleme, giyilebilir cihaz → Native
⚖️
Normal iş uygulamasıListe, form, API, bildirim → Cross-platform
💡
Hızlı doğrulamaFikri test edeceksin, bütçe yok → PWA
Dönem projen için cevap: Cross-platform, özel olarak Flutter. Çünkü liste + form + API tüketen bir uygulama yapacaksın; bu tam da cross-platform'un en rahat olduğu alan.
Sık sorulan: "Native her zaman daha hızlı değil mi?"
Teoride evet, pratikte fark kullanıcının göreceği düzeyde olmayabilir. Bir ürün listesi ekranında 120 FPS ile 118 FPS arasındaki farkı kimse görmez. Native'in gerçek avantajı hız değil erişim: platform yeni bir özellik duyurduğunda (yeni bir kamera API'si, yeni bir widget türü) native geliştirici o gün kullanabilir, cross-platform geliştirici o özelliğin bir paket haline gelmesini bekler.
Diller

4. Mobil uygulama hangi programlama diliyle yazılır?

⏱ 10 dk

Bu, dersin en çok sorulan sorusu. Kısa cevap: tek bir dil yok. Dili sen seçmiyorsun — yaklaşımı seçiyorsun, dil onunla birlikte geliyor.

Hedef / teknolojiDilDurum
Android — nativeKotlinGoogle'ın 2017'den beri resmî önerisi. Yeni Android projeleri bununla açılıyor.
Android — native (eski)JavaHâlâ çalışıyor, çok sayıda eski proje var; yeni proje için seçilmiyor.
iOS — nativeSwiftApple'ın 2014'ten beri resmî dili.
iOS — native (eski)Objective-CBakım projelerinde görülür; yeni proje için seçilmiyor.
FlutterDartGoogle'ın dili. Flutter dışında pek kullanılmaz — yani Dart öğrenmek pratikte "Flutter öğrenmek" demek.
React NativeJavaScript / TypeScriptWeb geliştiricisinin mobile en kısa yolu.
.NET MAUIC#Bizim API'yi yazdığımız dil. Tek dille hem sunucu hem mobil yazma imkânı.
Cordova / IonicHTML + CSS + JSHybrid yaklaşım; yeni projelerde azalıyor.
Oyun (Unity)C#Mobil oyunların büyük kısmı. Uygulama değil oyun motoru.
Doğru soru: "Hangi dili öğrenmeliyim?" değil, "Hangi platformu, hangi yaklaşımla hedefliyorum?" Yaklaşımı seçtiğin an dil de belli olur. Bu dersin cevabı: Flutter → Dart.
İyi haber: diller arası geçiş sandığın kadar zor değil. Dart'ı C# bilen biri bir günde okuyabilir hâle gelir — 8. bölümde karşılaştırma tablosunu göreceğiz. Zor olan dil değil, platformun kuralları.
Karar

5. Neden Flutter — ve nerede tercih edilmez?

⏱ 10 dk
Flutter logosu Flutter logosu — Google, kamu malı (Wikimedia Commons)
1️⃣
Tek kod tabanıAndroid, iOS, Web ve masaüstü aynı lib/ klasöründen çıkar.
🎨
Kendi çizim motoruPlatformun hazır bileşenlerini kullanmaz, her pikseli kendisi çizer. İki telefonda birebir aynı görünür.
⚡
Hot reloadKodu kaydettiğin an uygulama yeniden başlamadan ekran güncellenir. Saniyeler içinde deneme imkânı.

Bu dersteki özel gerekçe

Flutter'ın tek dosyada çalışabilir olması dil modeliyle geliştirmeye çok uygun. Bir ekranı modelden isteyip tek bir .dart dosyasına yapıştırıp çalıştırabilirsin. Ayrıca Flutter çok yaygın olduğu için dil modelleri Flutter konusunda görece iyi — az bilinen bir çerçeve seçsek model daha çok uydurma yapardı.

Flutter uygunFlutter tercih edilmez
Liste / detay / form ağırlıklı iş uygulamalarıYüksek performanslı 3D oyunlar (Unity/Unreal)
API tüketen uygulamalar (bizim projemiz)Platformun o gün çıkan yeni özelliğini kullanacak uygulamalar
Markaya özel, iki platformda aynı görünmesi istenen arayüzlerDerin donanım erişimi gerektiren işler (özel Bluetooth protokolü, sürücü düzeyi)
Küçük ekibin iki platforma birden yetişmesi gereken durumlarUygulama boyutunun kritik olduğu çok kısıtlı pazarlar
Dürüst olalım: Flutter'ın en bilinen maliyeti uygulama boyutu. Kendi çizim motorunu paketin içinde taşıdığı için boş bir Flutter uygulaması, boş bir native uygulamadan belirgin biçimde büyüktür. Küçük bir araç uygulaması için bu bedel ağır gelebilir.
Nerede ne var

6. Geliştiricinin masası: neye ihtiyacın var?

⏱ 10 dk

"Flutter kurmak" tek bir program kurmak değil; birkaç parçanın bir arada çalışması. Hangi parçanın ne için gerektiğini bilmek, kurulum hatalarının yarısını kendiliğinden çözer.

İhtiyaçNe işe yararOlmazsa ne olur
Flutter SDKflutter komutu, derleyici, hazır widget kütüphanesiHiçbir şey başlamaz
Android StudioAndroid SDK, derleme araçları ve emülatörAndroid'e derleyemez, telefon taklidi açamazsın
Emülatör veya gerçek telefonUygulamayı çalıştırıp görmekKodun doğru mu bilemezsin
VS Code (veya Android Studio)Kod yazmak, hata ayıklamakYazabilirsin ama acı verir
GitFlutter'ın kendisi git ile güncellenir; projeni de yedeklersinFlutter güncellemesi çalışmaz
Mac bilgisayarYalnızca iOS'a derlemek içinWindows'ta iOS derlenemez — Android ve Web hedeflenir
Windows kullananlar için net cevap: iPhone'a uygulama derlemek Mac gerektirir ve bu Flutter'ın değil Apple'ın kuralı. Bu dönem Android emülatörü üzerinde çalışacağız; bu hiçbir şeyi eksik bırakmaz, çünkü yazdığın Dart kodu aynı kalır.

Kurulumun doğru olduğunu nasıl anlarız?

Tek komut: flutter doctor. Her satır bir parçayı kontrol eder.

Terminal / PowerShell
flutter doctor
Çıktıyı okumak: Yeşil [✓] o parça hazır demek. Sarı [!] çalışır ama eksiği var demek (örneğin "Visual Studio bulunamadı" — Windows masaüstüne derlemek içindir, bizi ilgilendirmiyor). Kırmızı [✗] gerçekten eksik demek. Hepsinin yeşil olması gerekmiyor; Flutter ve Android toolchain satırları yeşilse derse devam edebiliriz.
Şimdi yapman gereken: Bir terminal açıp flutter doctor çalıştır ve çıktına bak. Flutter ile Android toolchain satırları yeşilse hazırsın, sayfanın devamına geçebilirsin. Kırmızı satırın varsa not al — 21. bölümdeki uygulamaya geçmeden önce çözmen gerekecek.
Nerede ne var

7. Proje haritası: hangi klasör ne işe yarar?

⏱ 10 dk

flutter create hava_durumu komutu onlarca dosya üretir. Dil modelinden kod aldığınızda ilk soru şu olacak: bunu nereye koyacağım? Cevap bu haritada.

Yeni proje oluşturma
flutter create hava_durumu
cd hava_durumu
flutter run
hava_durumu/Proje kökü
├── lib/Senin yazdığın bütün Dart kodu burada. Modelden gelen kodun %90'ı bu klasöre girer.
│   └── main.dartUygulamanın başlangıç noktası. main() fonksiyonu burada.
├── pubspec.yamlProjenin kimlik kartı. Paketler, sürüm, varlıklar (resim/font) burada tanımlanır.
├── pubspec.lockHangi paketin tam olarak hangi sürümünün kurulduğunun kaydı. Elle düzenlenmez.
├── android/Android'e özel ayarlar. İzinler burada (AndroidManifest.xml), uygulama adı, imzalama.
├── ios/iOS'a özel ayarlar. İzin metinleri burada (Info.plist).
├── web/ · windows/ · linux/ · macos/Diğer hedef platformların kabukları. Bu dönem dokunmayacağız.
├── assets/Resim, ikon, font, yerel JSON. Sen oluşturursun ve pubspec.yaml'a bildirmen gerekir.
├── test/Otomatik testler.
└── build/ · .dart_tool/Derleme çıktıları ve geçici dosyalar. Asla elle dokunulmaz, git'e de gönderilmez.

"Model şunu verdi, nereye koyacağım?"

Dil modeli sana bunu verdiyseYeri
Bir ekran, widget veya sınıf (class HavaEkrani ...)lib/ içinde yeni bir .dart dosyası
dependencies: altında http: ^1.2.0 gibi bir satırpubspec.yaml — sonra flutter pub get
<uses-permission ... INTERNET />android/app/src/main/AndroidManifest.xml
Bir PNG / ikon ve assets: satırıDosya assets/'a, satır pubspec.yaml'a
flutter pub add ... gibi bir komutDosyaya değil — terminale
Ezberlenecek tek cümle: Dart kodu lib/, paket ve varlık bildirimi pubspec.yaml, izinler android/. Üçünü bilmek projede kaybolmanızı engeller.
Zihinsel model

8. Flutter nasıl düşünür: widget ve state

⏱ 10 dk

Flutter'da her şey widget'tır. Buton widget, yazı widget, boşluk widget, hatta ekranın tamamı widget. Bir ekran tasarlamak = widget'ları iç içe dizmek.

Widget ağacı — üzerine tıklayıp ne olduğunu oku

State nedir? Tıklayarak görelim

0
Düğmeye bas. Ekrandaki sayının değişmesi için Flutter'ın o parçayı yeniden çizmesi gerekiyor.
StatelessWidgetStatefulWidget
Ne zamanİçeriği değişmeyen parçalarZamanla değişen parçalar
ÖrnekBaşlık, ikon, sabit metinSayaç, form, API'den gelen veri
Yeniden çizimDışarıdan veri değişirsesetState çağrıldığında
Hava durumu uygulamamızda state nedir? API'den gelen veri. Uygulama açıldığında veri yok (yükleniyor), istek dönünce var (veri geldi), internet yoksa hata var (hata). Üç farklı durum, üç farklı ekran. 18. bölümde bunu FutureBuilder ile tek yerde yöneteceğiz.

Dart'ı okumak: C# bilen biri için karşılıklar

C# (1–2. haftada yazdığımız)DartNot
string ad = "Isparta";String ad = 'Isparta';Tek tırnak alışkanlığı yaygın
var / intvar / int / finalfinal = sonradan değişmeyecek
string?String?Null safety iki dilde de aynı mantıkta
List<string>List<String>Neredeyse birebir
Dictionary<string, object>Map<String, dynamic>JSON ayrıştırırken hep bunu göreceksin
Task<T>Future<T>Aynı fikir, farklı isim
async / awaitasync / awaitBirebir aynı
Sonuç: Dart öğrenmek sıfırdan bir dil öğrenmek değil. 2. haftada async Task<IActionResult> yazdıysan, Dart'ta Future<Hava> async yazmak seni şaşırtmayacak.
Nerede ne var

9. İhtiyacın olan şey hazır var mı? pub.dev

⏱ 5 dk

Flutter'da neredeyse hiçbir şeyi sıfırdan yazmazsın. pub.dev Flutter'ın paket deposu — .NET'teki NuGet'in karşılığı.

İhtiyaçPaket
API'ye HTTP isteği atmakhttp (basit) veya dio (gelişmiş)
Tokenı cihazda güvenli saklamakflutter_secure_storage (6. hafta)
Küçük ayarları saklamakshared_preferences
Tarih biçimlendirme, Türkçe ay adlarıintl
pubspec.yaml — dependencies bölümü
dependencies:
  flutter:
    sdk: flutter
  http: ^1.2.0        # API isteği atmak için
  intl: ^0.19.0       # tarih/saat biçimlendirme

Satırı ekledikten sonra paketleri indirmek gerekir — ya da tek komutla ikisini birden yap:

Terminal
flutter pub get          # pubspec.yaml'a elle eklediysen
flutter pub add http     # satırı da kendisi ekler, daha güvenli
Dil modeline karşı en sık gereken denetim burada: model var olmayan paket adı ya da çok eski bir sürüm yazabilir. Verdiği her paket için pub.dev'de şunlara bak: son güncelleme tarihi, yayıncının doğrulanmış olup olmadığı ve Android desteğinin işaretli olması. flutter pub add kullanmak bu riski azaltır, çünkü olmayan paketi ekleyemez.
Mimari

10. Kim neye ihtiyaç duyar? Üç katman

⏱ 10 dk

Bir mobil uygulama tek başına yaşamaz. Üç katman var ve her birinin diğerinden beklediği belirli şeyler var.

Mobil uygulamaFlutter · Dart
⇄
APIASP.NET Core · HTTP
⇄
VeritabanıSQL Server
KatmanSorumluluğuİhtiyaç duyduğu şey
MobilGöstermek ve girdi almakBir adres, bir JSON yapısı, internet
APIKuralı uygulamak, yetkiyi denetlemekDoğru metod, doğru header, geçerli gövde
VeritabanıVeriyi saklamakSadece API'den gelen bağlantı
Mobil uygulama neden doğrudan veritabanına bağlanmaz? Üç sebep: (1) Bağlantı bilgisi uygulamanın içinde taşınır, uygulama paketi açılabilir — yani veritabanı şifresini dünyaya dağıtmış olursun. (2) İş kuralı istemciye emanet edilemez; kullanıcı uygulamayı değiştirebilir, API'yi değiştiremez. (3) Her istemci için ayrı ayrı yetki yönetmek imkânsız hâle gelir. API bir engel değil, bir sınır.

Mobilin API'den istediği dört şey

Base URL — isteğin gideceği kök adres. https://api.open-meteo.com
Endpoint listesi — hangi yol ne yapar. /v1/forecast
JSON şeması — yanıtta hangi alan hangi tipte gelecek. Bu haftanın asıl konusu bu.
Kimlik — token veya API anahtarı. Open-Meteo'da yok; 6. haftada kendi API'mizde olacak.
Dikkat: Üç maddesi belgeden okunur, dördüncüsü verilir. Ama JSON şemasını belge yerine Postman'den okumak çok daha güvenilir — belgeler eskir, dönen veri eskimez. 12. bölümden sonra tam olarak bunu yapacağız.
Bu haftanın API'si

11. Neden Open-Meteo?

⏱ 5 dk

Bu hafta kendi API'mize değil, halka açık bir API'ye bağlanacağız. Sebebi pedagojik: mobil tarafı öğrenirken sunucu tarafı hata kaynağı olmasın. Kendi API'nde bir şey çalışmadığında sorun mobilde mi API'de mi bilemezsin; Open-Meteo'nun çalıştığını biliyoruz, o yüzden kalan tek şüpheli sen oluyorsun.

🔓
Anahtar yokKayıt, üyelik, API key gerekmiyor. Adresi tarayıcına yazsan bile cevap verir.
🧩
İki endpoint zinciriŞehir adı → koordinat → hava durumu. Gerçek uygulamalardaki akışın birebir aynısı.
🔍
Öğretici bir JSONDönen veri "kolay" değil — tam da bu yüzden iyi. 16. bölümde göreceğiz.
EndpointNe yaparZorunlu parametreler
geocoding-api.open-meteo.com/v1/searchŞehir adını koordinata çevirirname
api.open-meteo.com/v1/forecastKoordinat için hava durumu verirlatitude, longitude + en az bir veri grubu
Neden iki ayrı istek? Çünkü hava durumu servisleri şehir adı bilmez, koordinat bilir. Kullanıcı "Isparta" yazar, uygulama bunu önce 37.76, 30.55'e çevirmek zorundadır. Gerçek dünyada bir isteğin cevabı sıkça başka bir isteğin girdisidir — buna zincirleme istek diyoruz ve ilk kez burada göreceksin.

⚡ Tek istekle on şehir

Düğmeye bas. Bu sayfa Open-Meteo'ya tek bir HTTP isteği gönderip Türkiye'nin on şehrinin o anki havasını getirecek — sıcaklığa göre sıralı ve renklendirilmiş.

Giden adres: henüz istek atılmadı

Ücretsiz ve anahtarsız olması sınırsız demek değil. Ticari olmayan makul kullanım için açık; bir uygulamayı yayına alırken kullanım koşullarını okumak senin sorumluluğun. Dersin kapsamı bunun içinde kalıyor.
Araç

12. Postman nedir, ne için var?

⏱ 10 dk

Postman, bir API'ye elle istek atıp dönen cevabı incelemenizi sağlayan araç. 1. haftada kendi API'mizde kısaca kullandık. Bugün farklı iki şey yapıyoruz: istek attığımız API bizim değil, ve asıl konu query parametreleri — geçen sefer hiç girmediğimiz kısım.

Bu bölüm neden var?

AmaçMobil kod yazmadan önce API'nin gerçekte ne döndürdüğünü görmek.
Niye önce buFlutter'da bir ekran hata verdiğinde iki şüpheli olur: kodun mu, verinin mi? Veriyi önceden gördüysen şüpheli bire düşer.
Dil modeli bağlantısıModele "hava durumu ekranı yaz" demek zayıf bir istem. Postman'den aldığın gerçek JSON'u yapıştırmak çok güçlü bir istem. Bu bölüm o yapıştırılacak şeyi üretiyor.

Arayüz turu

AlanNe yapar
Metod (GET/POST…)İsteğin niyeti. Bugün hepsi GET — sadece veri okuyoruz.
URLİsteğin gideceği adres.
ParamsBugünün yıldızı. Anahtar/değer yazarsın, Postman URL'yi ? ve & ile kendisi kurar.
Headersİsteğin künyesi. Open-Meteo'da gerek yok; 6. haftada Authorization buraya gelecek.
BodyGönderilen veri. GET'te kullanılmaz — 5. haftada POST ile gelecek.
Sendİsteği gönderir.
ResponseGövde + status code + süre + boyut. Bu üç sayıyı okumayı öğrenmek bu dersin hedeflerinden biri.
Query parametresi nedir? URL'nin ? işaretinden sonraki kısmı. Sunucuya "ne istediğimi" anlatır. ?name=Isparta&count=5 → iki parametre, aralarında &. Postman'de bunları tabloya yazarsın; URL kendiliğinden oluşur.

🛠 Postman'i açmadan önce: isteği burada kur

Aşağısı sayfa içi mini bir Postman. Kutucukları işaretleyip kaldır — URL'nin kendiliğinden değiştiğini göreceksin. Sonra Send'e bas: hangi ölçümü istediysen sadece o gelecek.

Params
latitude longitude Zorunlu. Silersen API 400 döner — dene.
current — hangi ölçümleri istiyorsun?
Saatler yerel saate göre dönsün.
Oluşan istek
Henüz gönderilmedi
Yanıt burada görünecek…
Burada görülmesi gereken iki şey: (1) İşaretlemediğin ölçüm yanıtta hiç gelmiyor — API sana her şeyi yollamıyor, ne istediysen onu yolluyor. (2) Her ekleme gövdeyi büyütüyor; sağdaki fark göstergesi kaç karakter arttığını söylüyor. Mobilde bu doğrudan kullanıcının mobil verisi ve pil ömrü demek. Gereksiz alan istemek bedava değil.
"Tarayıcıya yazsam olmaz mı?" GET istekleri için olur ve ara sıra işe yarar. Ama Postman isteği kaydeder, parametreyi tabloda düzenletir, koleksiyon yapar, yanıt süresini ölçer ve isteğin Dart karşılığını üretir (17. bölüm). Tarayıcı bunların hiçbirini yapmaz.
Laboratuvar

13. İstek 1 — Şehir adından koordinat

⏱ 10 dk

Postman'i aç, yeni bir istek oluştur ve aşağıdaki gibi doldur. URL'yi elle değil, Params tablosunu doldurarak kur.

GET https://geocoding-api.open-meteo.com/v1/search?name=Isparta&count=5&language=tr&format=json
ParamsHeadersBody
KeyValueNe işe yarar
nameIspartaAranacak yer adı — zorunlu
count5En fazla kaç sonuç dönsün
languagetrÜlke/bölge adlarının dili
formatjsonYanıt biçimi
Status: 200 OKTime: ~120 msSize: ~1.4 KB
Response · gerçek yanıt (kısaltıldı)
{
  "results": [
    {
      "id": 311073,
      "name": "Isparta",
      "latitude": 37.76444,
      "longitude": 30.55222,
      "elevation": 1069.0,
      "feature_code": "PPLA",
      "country_code": "TR",
      "timezone": "Europe/Istanbul",
      "population": 172334,
      "country": "Türkiye Cumhuriyeti",
      "admin1": "Isparta",
      "admin2": "Isparta"
    },
    {
      "id": 6299752,
      "name": "Isparta Airport",
      "latitude": 37.78537,
      "longitude": 30.58182,
      "feature_code": "AIRP",
      "country": "Türkiye Cumhuriyeti",
      "admin2": "Isparta"
    },
    {
      "id": 312763,
      "name": "Suleyman Demirel",
      "latitude": 37.85809,
      "longitude": 30.37023,
      "feature_code": "AIRP",
      "country": "Türkiye Cumhuriyeti",
      "admin2": "Keçiborlu İlçesi"
    }
  ],
  "generationtime_ms": 0.349
}

🔬 Kendin dene

Aşağıdaki kutu, bu sayfadan gerçekten Open-Meteo'ya istek atıyor. Postman'de göreceğinizin aynısı. Kendi şehrinizi yazıp sonuçları karşılaştır.

Giden adres: henüz istek atılmadı

Sonuç burada görünecek…
Soru: "Isparta" yazdık, neden üç sonuç geldi?
Çünkü dünyada "Isparta" adını taşıyan birden fazla yer kaydı var: şehrin kendisi, Isparta Havalimanı ve Süleyman Demirel Havalimanı. API hangisini istediğini bilemez, hepsini sıralar ve seçimi sana bırakır.

Bunun mobil uygulamaya doğrudan sonucu şu: ilk sonucu otomatik almak hatalı bir tasarımdır. "İstanbul" yazan kullanıcıya havalimanının hava durumunu gösterirsin. Doğru akış: sonuçları listele, kullanıcıya seçtir. Yukarıdaki canlı denemede tam olarak bunu yaptık — sonuçlar düğme olarak çıkıyor.
Soru: feature_code ne demek?
Yer kaydının türünü belirten standart bir kod. PPLA = idari merkez olan yerleşim yeri (il merkezi), AIRP = havalimanı. Uygulamanızda sonuçları süzmek istersen bu alan işinize yarar: sadece yerleşim yerlerini göstermek için PPL ile başlayanları alabilirsin. API'nin verdiği her alanı kullanmak zorunda değilsin, ama ne olduğunu bilmek seçeneğinizi artırır.
Laboratuvar

14. İstek 2 — Koordinattan hava durumu

⏱ 10 dk

Birinci isteğin cevabından aldığımız koordinatı şimdi ikinci isteğin girdisi olarak kullanıyoruz. İşte zincirleme istek bu.

GET https://api.open-meteo.com/v1/forecast?latitude=37.7648&longitude=30.5566&current=temperature_2m,relative_humidity_2m,weather_code,wind_speed_10m&timezone=auto
ParamsHeadersBody
KeyValueNe işe yarar
latitude37.7648Enlem — zorunlu
longitude30.5566Boylam — zorunlu
currenttemperature_2m, relative_humidity_2m, weather_code, wind_speed_10mHangi ölçümleri istediğin. Virgülle ayrılır; yazmadığın gelmez.
timezoneautoSaatler yerel saate göre dönsün
Status: 200 OKTime: ~90 msSize: ~0.4 KB
Response · gerçek yanıt (11 Ekim 2026, 19:45)
{
  "latitude": 37.804474,
  "longitude": 30.553377,
  "generationtime_ms": 0.0825,
  "utc_offset_seconds": 10800,
  "timezone": "Europe/Istanbul",
  "timezone_abbreviation": "GMT+3",
  "elevation": 1055.0,
  "current_units": {
    "time": "iso8601",
    "interval": "seconds",
    "temperature_2m": "°C",
    "relative_humidity_2m": "%",
    "weather_code": "wmo code",
    "wind_speed_10m": "km/h"
  },
  "current": {
    "time": "2026-10-11T19:45",
    "interval": 900,
    "temperature_2m": 16.9,
    "relative_humidity_2m": 56,
    "weather_code": 1,
    "wind_speed_10m": 6.5
  }
}

🔬 Zinciri tamamlayalım

13. bölümde bir şehir seçtiysen aşağıdaki düğme aktif olmuştur. Seçmediysen yukarı çıkıp bir sonuca tıkla.

Seçilen: yok — önce 13. bölümden bir şehir seç.

Giden adres: henüz istek atılmadı

Ham yanıt burada görünecek…
Burada hemen görülmesi gereken şey: ekrandaki güzel kart ile ham JSON yan yana duruyor. JSON'da "Az bulutlu" diye bir yazı yok, weather_code: 1 var. O yazıyı ve ikonu bu sayfanın JavaScript'i ekledi. Mobil uygulamada da aynı dönüşümü sen yazacaksın. API veri verir, anlam vermez.
Laboratuvar

15. İstek 3 ve 4 — Tahmin verisi ve kasten hata

⏱ 10 dk

İstek 3: Saatlik ve günlük tahmin

current anlık veriyi verir. Tahmin için hourly ve daily parametreleri kullanılır.

GET https://api.open-meteo.com/v1/forecast?latitude=37.76&longitude=30.55&hourly=temperature_2m&daily=weather_code,temperature_2m_max,temperature_2m_min&forecast_days=3&timezone=auto
ParamsHeadersBody
KeyValueNe işe yarar
hourlytemperature_2mSaat saat sıcaklık
dailyweather_code, temperature_2m_max, temperature_2m_minGün gün kod, en yüksek ve en düşük
forecast_days3Kaç günlük tahmin — yazmazsan 7 gün gelir
Status: 200 OKTime: ~95 msSize: ~3.6 KB
Response · gerçek yanıt (çok kısaltıldı)
{
  "latitude": 37.75493,
  "longitude": 30.530752,
  "timezone": "Europe/Istanbul",
  "hourly_units": { "time": "iso8601", "temperature_2m": "°C" },
  "hourly": {
    "time": ["2026-10-11T00:00", "2026-10-11T01:00", "2026-10-11T02:00", "… 72 öğe"],
    "temperature_2m": [12.4, 11.9, 11.5, "… 72 öğe"]
  },
  "daily_units": { "time": "iso8601", "temperature_2m_max": "°C" },
  "daily": {
    "time": ["2026-10-11", "2026-10-12", "2026-10-13"],
    "weather_code": [1, 3, 61],
    "temperature_2m_max": [21.3, 19.8, 16.4],
    "temperature_2m_min": [10.6, 9.9, 11.2]
  }
}
Dikkat — bu yapıya iyi bak. hourly içinde nesne listesi yok; time ve temperature_2m adında iki ayrı dizi var. 16. bölümün en önemli maddesi bu olacak.

İstek 4: Kasten hata yapalım

Bir API'yi tanımak, doğru çalıştığını görmek kadar hata verdiğinde ne döndürdüğünü görmekle de ilgilidir. latitude değerini bilerek bozuyoruz.

GET https://api.open-meteo.com/v1/forecast?latitude=abc&longitude=30.55&current=temperature_2m
Status: 400 Bad RequestTime: ~70 msSize: ~0.1 KB
Response · gerçek hata yanıtı
{
  "error": true,
  "reason": "Invalid value: Cannot initialize Float from invalid String value abc"
}

🔬 Hatayı canlı görelim

Bozuk isteği bu sayfadan gönderelim. Dikkat et: istek başarısız olmuyor — başarıyla gidiyor ve geriye bir hata gövdesi getiriyor.

Hata yanıtı burada görünecek…
StatusAnlamıMobilde ne yaparsın
200İstek başarılı, veri geldiVeriyi modele çevir, ekrana bas
400İstek hatalı — senin gönderdiğin yanlışreason'ı logla; kullanıcıya "geçersiz istek" göster. Kodu düzelt.
404Adres yokURL'de yazım hatası var. Kullanıcının suçu değil.
429Çok fazla istek attınBir süre bekle, tekrar dene. Gereksiz istek atmayı kes.
500Sunucu patladıSenin yapacağın bir şey yok; kullanıcıya nazik hata göster.
Çıkarılacak sonuç: HTTP 400 aldığınızda hatayı API'de arama. 400 "ben anlamadım, sen yanlış gönderdin" demektir. Bu tek alışkanlık ilerideki haftalarda saatlerinizi kurtaracak.
Dersin kalbi

16. Dönen veriden çıkan altı sonuç

⏱ 20 dk

Postman'de istek atmak kolay kısım. Asıl beceri dönen veriye bakıp ne yapman gerektiğini anlamak. Yukarıda aldığımız gerçek yanıtlardan çıkan altı sonuç — her biri mobil uygulamanızda bir karara dönüşecek.

Keşif 1 — Tek isim, çok sonuç

Ne gördük"Isparta" araması 3 kayıt döndürdü: şehir, havalimanı, bir de başka bir havalimanı.
Niye önemliAPI hangisini istediğini bilemez; karar vermeyi sana bırakır.
Mobilde sonucuSonuçları listeleyip kullanıcıya seçtir. results[0]'ı otomatik almak sessiz bir hata kaynağıdır.

Keşif 2 — API koordinatını kaydırıyor

Ne gördükGönderdik: 37.7648, 30.5566. Yanıtta döndü: 37.804474, 30.553377.
Niye önemliHava modelleri dünyayı bir ızgaraya böler. API senin noktanı değil, ona en yakın ızgara noktasını kullanır ve dürüst davranıp hangisini kullandığını söyler.
Mobilde sonucu"Neden benim tam konumum değil?" sorusunun cevabı bu. Ayrıca: gönderdiğin değerin aynen geri döneceğini asla varsayma.

Keşif 3 — weather_code sadece bir sayı

Ne gördükYanıtta "weather_code": 1 var. "Az bulutlu" yazısı yok.
Niye önemliBu bir WMO standart kodu. API sayıyı verir, anlamı senin tarafında.
Mobilde sonucuKoddan metne ve ikona çeviren bir eşleştirme tablosu yazmak zorundasın.

Kodlara tıklayıp karşılıklarını gör — mobil uygulamada yazacağın tablo tam olarak bu:

Keşif 4 — Birimler veride değil, yanında

Ne gördükcurrent.temperature_2m = 16.9 ve ayrı bir yerde current_units.temperature_2m = "°C".
Niye önemliSayı ile birimi API ayrı tutuyor. "16.9°C" diye hazır bir metin hiç gelmiyor.
Mobilde sonucuEkranda göstereceğin metni sen birleştireceksin. Avantajı da var: birimi parametreyle Fahrenheit'a çevirirsen kodun kendiliğinden doğru kalır.

Keşif 5 — JSON sütunlu geliyor (en kritik madde)

Ne gördükhourly bir nesne listesi değil. İçinde time[] ve temperature_2m[] adında iki paralel dizi var.
Niye önemliSaat ile sıcaklığı birbirine bağlayan tek şey aynı index'te olmaları. Başka hiçbir bağ yok.
Mobilde sonucuModel sınıfını buna göre yazmalısın — ve dil modeli burada neredeyse her zaman yanlış varsayım yapar.

Hücrelerin üzerine gel: aynı index'teki iki değerin nasıl eşleştiğini gör.

index
0
1
2
3
4
5
6
7
time[]
temperature_2m[]

✗ Dil modelinin varsaydığı

"hourly": [
  { "time": "00:00", "temp": 12.4 },
  { "time": "01:00", "temp": 11.9 }
]

Tanıdık, yaygın, Open-Meteo'da böyle değil. Model bu varsayımla model sınıfı yazarsa uygulama çöker.

✓ API'nin gerçekte döndürdüğü

"hourly": {
  "time": ["00:00", "01:00"],
  "temperature_2m": [12.4, 11.9]
}

İki ayrı dizi. Eşleştirmeyi index ile sen yapacaksın.

💥 İki kodu da canlı çalıştıralım

Düğmeye bas: sayfa gerçek veriyi çekip aynı veriye iki farklı kod uygulayacak. Soldaki dil modelinin tipik varsayımı, sağdaki doğrusu. Hata bir ekran görüntüsü değil — o anda oluşacak.

✗ Dil modelinin yazdığı kod

Henüz çalıştırılmadı.

✓ Veriyi görmüş kişinin yazdığı kod

Henüz çalıştırılmadı.

Grafik çizildiyse dikkat et: o eğriyi çizen şey iki paralel dizi. time[i] yatay eksen, temperature_2m[i] dikey eksen. Keşif 5'in neye yaradığı burada görünüyor — 4. haftadaki tahmin listesi de aynı veriden çıkacak.

Bu bölümün tamamının sebebi bu madde. Postman'de veriye kendi gözünüzle bakmadıysan, dil modelinin ürettiği yanlış model sınıfını fark etmenizin hiçbir yolu yok. Uygulama çalışmaz, niye çalışmadığını bilmezsin, modele "çalışmıyor" dersin, model başka bir yanlış denerse döngüye girersin. Veriyi görmek bu döngüyü baştan keser.

Keşif 6 — Hata da bir yanıttır

Ne gördükBozuk istek 400 ve {"error": true, "reason": "..."} döndürdü.
Niye önemliİstek başarısız olmadı — gitti, geldi, içinde hata vardı. İkisi farklı şey.
Mobilde sonucuSadece try/catch yetmez; status kodunu da kontrol etmen gerekir. 400 dönen bir yanıtta temperature_2m aramak hata verir.
Dersin tek cümlelik özeti: Kodu dil modeli yazsın — ama veriye sen bak. Modelin bilmediği şey senin API'nin ne döndürdüğü; onu bilen tek kişi Postman'i açan kişi.
Araç

17. Collection, Environment ve "Code" düğmesi

⏱ 5 dk

Attığımız dört isteği kaydetmezsek her defasında yeniden yazacağız. Postman'in üç pratik özelliği:

Collection — İstekleri klasörlemek. Save → yeni koleksiyon: "Open-Meteo Ders". Dört isteği de içine koy; haftalarca kullanacağız.
Environment — Tekrar eden değerleri değişkene almak. lat = 37.76, lon = 30.55 tanımlayıp URL'de {{lat}} yazmak. Şehri değiştirmek için tek yeri düzeltmek yeter.
Code düğmesi — Postman isteğin farklı dillerdeki karşılığını üretir. Sağ taraftaki Code → dil listesinden seçim.
"Code" düğmesi bu dersin gizli silahı. Çalıştığını Postman'de gördüğün isteğin kod karşılığını alıp dil modeline verdiğinizde, model artık adresi veya parametreleri tahmin etmek zorunda kalmaz. Bu, modelin uydurma yapma olasılığını belirgin biçimde düşürür.
Postman'in dil listesinde Dart seçeneği sürüme göre değişebilir. Bulamazsan cURL seç — 20. bölümde göreceğimiz gibi, dil modeline cURL komutu vermek de Dart kodu istemek için fazlasıyla yeterli bir girdidir.
Flutter tarafı

18. Aynı istek Flutter'da nasıl görünür?

⏱ 10 dk

Bu bölümün kuralı

AmaçBu kodu tanımak — hangi parça ne yapıyor, görünce anlamak.
Amaç değilEzberlemek veya sınavda yazmak. Kodu dil modeli üretecek.
ÖlçütModelden gelen kodun içinde bu dört parçayı bulabiliyor musun: adres, istek, JSON çözme, ekrana basma.

1. İstek atan servis

lib/hava_servisi.dart
import 'dart:convert';
import 'package:http/http.dart' as http;

class HavaServisi {
  // Postman'de denediğimiz adresin aynısı.
  Future<Map<String, dynamic>> anlikHava(double lat, double lon) async {
    final url = Uri.parse(
      'https://api.open-meteo.com/v1/forecast'
      '?latitude=$lat&longitude=$lon'
      '&current=temperature_2m,relative_humidity_2m,weather_code,wind_speed_10m'
      '&timezone=auto',
    );

    final yanit = await http.get(url);          // isteği gönder, cevabı bekle

    if (yanit.statusCode != 200) {              // Keşif 6: status'u kontrol et
      throw Exception('API ${yanit.statusCode} döndü: ${yanit.body}');
    }

    return jsonDecode(yanit.body) as Map<String, dynamic>;
  }
}
Okunacak dört satır: Uri.parse adresi kurar · await http.get isteği atar ve cevabı bekler · statusCode kontrolü 400'ü yakalar · jsonDecode metni Map'e çevirir. 2. haftadaki async Task mantığının birebir karşılığı.

2. JSON'u modele çevirmek — sütunlu yapıya dikkat

lib/hava.dart · Keşif 5'e uygun yazılmış hâli
class SaatlikOlcum {
  final String saat;
  final double sicaklik;
  SaatlikOlcum(this.saat, this.sicaklik);
}

List<SaatlikOlcum> saatlikCoz(Map<String, dynamic> json) {
  final hourly = json['hourly'] as Map<String, dynamic>;

  // İki PARALEL dizi. Eşleştirmeyi index ile biz yapıyoruz.
  final saatler = (hourly['time'] as List).cast<String>();
  final dereceler = (hourly['temperature_2m'] as List);

  return [
    for (var i = 0; i < saatler.length; i++)
      SaatlikOlcum(saatler[i], (dereceler[i] as num).toDouble()),
  ];
}
Bu kodu dil modeline yazdırırsan büyük olasılıkla hourly'yi nesne listesi sanıp (json['hourly'] as List).map(...) yazacak ve uygulama type 'Map' is not a subtype of type 'List' hatasıyla çökecek. Yukarıdaki doğru hâli, Postman'de veriyi gördüğün için talep edebiliyorsun.

3. Ekrana basmak: üç durumu tek yerde yönetmek

lib/hava_ekrani.dart · FutureBuilder
FutureBuilder<Map<String, dynamic>>(
  future: HavaServisi().anlikHava(37.76, 30.55),
  builder: (context, snapshot) {
    // 1. durum: istek sürüyor
    if (snapshot.connectionState == ConnectionState.waiting) {
      return const CircularProgressIndicator();
    }
    // 2. durum: hata var
    if (snapshot.hasError) {
      return Text('Hava bilgisi alınamadı: ${snapshot.error}');
    }
    // 3. durum: veri geldi
    final c = snapshot.data!['current'];
    return Text('${c['temperature_2m']} °C');
  },
)
8. bölümdeki state tam olarak buydu. Üç durum — bekliyor, hata, veri — ve her birine ait bir ekran. FutureBuilder bu üçlüyü senin için yönetir. Dil modelinden gelen kodda bu üç dalı görmüyorsan eksik kod gelmiş demektir; iste.
Sorun giderme

19. Yeni başlayanın çarptığı duvarlar

⏱ 10 dk

Bu beş sorun neredeyse herkesin başına gelir. Belirtileri ve sebepleri önceden bilmek, saatler yerine dakikalar harcamanızı sağlar.

BelirtiGerçek sebepÇözüm
SocketException: Connection refused — emülatörde kendi API'ne bağlanamıyorsun Emülatör kendi başına bir cihaz; onun localhost'u bilgisayarın değil kendisidir Android emülatöründe 10.0.2.2 kullan. Gerçek telefonda bilgisayarın yerel IP'si (192.168.x.x).
Uygulama açılıyor ama her istek hata veriyor Android internet izni verilmemiş AndroidManifest.xml'e INTERNET izni ekle
http:// adresler çalışmıyor, https:// çalışıyor Android şifrelenmemiş trafiği varsayılan olarak engeller Open-Meteo HTTPS olduğu için bizi etkilemiyor. Kendi API'nizi test ederken karşınıza çıkacak.
HandshakeException — sertifika hatası Yerel geliştirme sertifikası cihaz tarafından tanınmıyor Geliştirmede HTTP'ye izin vermek ya da sertifikayı cihaza kurmak. Yayına alırken asla sertifika doğrulamasını kapatma.
Flutter Web'de çalıştırınca CORS hatası Tarayıcı kuralı — mobilde yok, web'de var API'nin CORS başlığı göndermesi gerekir. Open-Meteo gönderiyor.
android/app/src/main/AndroidManifest.xml
<manifest xmlns:android="http://schemas.android.com/apk/res/android">
    <!-- Bu satır olmadan uygulama internete çıkamaz -->
    <uses-permission android:name="android.permission.INTERNET"/>

    <application ... >
        ...
    </application>
</manifest>
CORS hakkında net bilgi: CORS bir tarayıcı güvenlik kuralıdır. Android/iOS uygulamasında tarayıcı olmadığı için CORS diye bir sorun yaşamazsın. Ama aynı Flutter kodunu flutter run -d chrome ile web olarak çalıştırırsan kural geri gelir. Bu sayfadaki canlı denemelerin çalışması Open-Meteo'nun access-control-allow-origin: * gönderdiğinin kanıtı — yani Open-Meteo ile Flutter Web'de de sorun yaşamayacaksın.
Yöntem

20. Dil modeliyle proje geliştirmek

⏱ 20 dk

Bütün dersin buraya çıkması tesadüf değil. Şimdi elinizde modele verecek gerçek malzeme var: API'nin adresi, parametreleri ve dönen JSON'un kendisi.

İstem kalitesi: aynı iş, iki farklı istek

✗ Zayıf istem

Flutter'da hava durumu
uygulaması yaz.

Model her şeyi tahmin eder: hangi API, hangi alanlar, hangi paket. Büyük olasılıkla API anahtarı isteyen bir servis seçer ve çalışmaz.

✓ Güçlü istem

Aşağıdaki gerçek JSON'a göre
yaz. Yapıyı değiştirme.

Model tahmin etmek zorunda kalmaz. Postman'den aldığın veri, modelin uydurma yapma alanını kapatır.

Kullanabileceğin istem şablonu
Flutter için tek dosyalık bir ekran yaz. http paketini kullan, başka paket ekleme.

API (anahtar gerektirmiyor):
GET https://api.open-meteo.com/v1/forecast
  ?latitude=37.76&longitude=30.55
  &current=temperature_2m,relative_humidity_2m,weather_code,wind_speed_10m
  &timezone=auto

Bu adresin GERÇEK yanıtı şudur, yapısını aynen varsay:
{
  "current_units": { "temperature_2m": "°C", "wind_speed_10m": "km/h" },
  "current": { "time": "2026-10-11T19:45", "temperature_2m": 16.9,
               "relative_humidity_2m": 56, "weather_code": 1, "wind_speed_10m": 6.5 }
}

İstediklerim:
1. FutureBuilder kullan; yükleniyor / hata / veri olmak üzere üç durumu da ele al.
2. statusCode 200 değilse anlamlı bir hata fırlat.
3. weather_code bir WMO kodudur; 0,1,2,3,45,61,63,65,71,95 için Türkçe metin
   döndüren bir fonksiyon yaz. Bilinmeyen kod için "Bilinmiyor" dön.
4. Sıcaklık ve rüzgâr birimlerini current_units'ten oku, metne gömme.
5. Yorumları Türkçe yaz.
Bu istemi güçlü yapan ne? Beş şey: (1) gerçek adres, (2) gerçek JSON, (3) paket kısıtı — model gereksiz bağımlılık eklemesin, (4) üç durumun açıkça istenmesi, (5) birimin veriden okunması şartı. Her maddenin karşılığı bu dersin bir bölümü.

Geleni denetleme listesi

Hata mesajı sözlüğü — modele ne söyleyeceksin?

Dil modeline "çalışmıyor" demek işe yaramaz. Hata mesajını birebir yapıştırmak işe yarar. Hangi mesaj neyi söyler:

SocketException: Failed host lookup / Connection refused
İstek hiç ulaşamadı. Sebepleri: internet yok, adres yanlış yazılmış, ya da emülatörden localhost'a gidiyorsun (19. bölüm). Dikkat: bu bir Dart hatası değil, bir ağ hatası. Modele kodu değiştirtmeden önce adresi ve bağlantıyı kontrol et.
FormatException: Unexpected character
Gelen cevap JSON değildi. Çoğunlukla API bir HTML hata sayfası döndürmüştür — yani yanlış adrese gitmişsin ya da sunucu hata vermiş. jsonDecode'dan önce statusCode kontrol edilmediğinde tam olarak bu hata alınır.
type 'Map<String, dynamic>' is not a subtype of type 'List<dynamic>'
Keşif 5'in hatası bu. Kod bir dizi beklemiş, nesne gelmiş. Open-Meteo'nun hourly alanını nesne listesi sanan kod kesin bu hatayı verir. Modele söylenecek doğru cümle: "hourly bir nesne; içinde time ve temperature_2m adında iki paralel dizi var. Çözümlemeyi index eşleştirmesiyle yap."
Null check operator used on a null value
Kod bir değerin dolu olduğunu garanti etmiş (! işareti) ama değer null gelmiş. API'nin bazen o alanı göndermediği durumlarda olur — örneğin aradığın şehir bulunamadığında results alanı hiç gelmez, boş dizi bile değildir (13. bölümdeki canlı denemede bunu görebilirsin). Modele: "bu alan yanıtta hiç bulunmayabilir, null kontrolü ekle".
A RenderFlex overflowed by 47 pixels
Bir yerleşim hatası, veriyle ilgisi yok: içerik kutusuna sığmamış. Mantık hatası değildir, uygulama çalışmaya devam eder. Çözüm genelde SingleChildScrollView, Expanded veya Flexible eklemek.
Because ... version solving failed
pubspec.yaml'daki paket sürümleri birbiriyle veya Flutter sürümünüzle uyumsuz. Sık sebep: dil modelinin eski bir sürüm numarası yazması. Çözüm: sürüm numarasını elle yazmak yerine flutter pub add paket_adi kullanmak.

Dil modelinin bu projede yanılacağı yerler

RiskNasıl fark edersinÖnlem
Open-Meteo'nun sütunlu JSON'unu nesne listesi sanmakis not a subtype hatasıİsteme gerçek JSON'u yapıştır
API anahtarı isteyen başka bir servise yönelmekKodda apiKey / YOUR_API_KEY görürsünİstemde adresi açıkça yaz
Var olmayan veya terk edilmiş paket adıpub get hata verirpub.dev'de doğrula
Null safety öncesi eski Dart yazımıDerleyici uyarıları"Güncel Flutter ve null safety kullan" de
Yükleniyor/hata durumlarını atlamakFutureBuilder'da üç dal yokturİstemde üç durumu açıkça talep et
Sürekli istek atan kod (her çizimde yeniden)İstek sayısı artar, uygulama yavaşlar, 429 riski"future'ı initState içinde bir kez oluştur" de
Son uyarı: Model sana çok emin bir tonla yanlış kod verebilir. Emin ton doğruluk kanıtı değildir. Tek kanıt uygulamanın çalışması. Çalıştırmadan hiçbir şeye "tamam" deme.
Laboratuvar

21. Uygulama: hava durumu ekranı

⏱ 15 dk

Sıra sende. Yukarıdaki istemi kullanarak çalışan bir ekran üreteceksin. Hedef küçük ve net — takıldığın yerde el kaldır.

flutter create hava_durumu ile proje aç, flutter run ile emülatörde çalıştığını gör.
flutter pub add http ile http paketini ekle.
AndroidManifest.xml'e INTERNET iznini ekle.
20. bölümdeki istemi dil modeline ver, gelen kodu lib/main.dart'a koy.
Çalıştır. Çalışmazsa hata mesajını birebir modele yapıştır — "çalışmıyor" deme.
Çalıştıktan sonra tek bir şey ekle: weather_code'u Türkçe metne çeviren fonksiyonu kontrol et, eksik kodları tamamla.

Ders sonunda ekranda olması gerekenler

Son maddeyi atlama. İnternetsiz durumu test etmek, bir uygulamayı ödevden ürüne taşıyan farktır. Emülatörde uçak modunu açıp uygulamayı yeniden başlat: çöküyorsa hata yönetimi eksik.

Ödev — gelecek haftaya

1Hava durumu uygulamasını çalışır hâle getir ve ekran görüntüsünü teslim et.
213. bölümdeki geocoding isteğini uygulamaya ekle: kullanıcı şehir adı yazsın, çıkan sonuçlardan seçsin, ardından hava durumu gelsin. (Keşif 1'i uygulamaya dökmek.)
3Dönem projen için üç fikir yaz ve her biri için hangi API'yi kullanacağınızı belirt. 11. bölümdeki ölçüt geçerli: anahtarsız veya ücretsiz anahtarlı olmalı.
4Dil modeliyle çalışırken karşılaştığın bir hatayı ve nasıl çözdüğünüzü üç cümleyle yaz. Hata sözlüğümüzü sınıfça büyüteceğiz.
Kapanış

22. Üçüncü haftanın zihinsel modeli

⏱ 10 dk
Kullanıcışehir yazar
→
Flutteristek kurar
→
HTTPGET + parametre
→
APIJSON döner
→
ModelJSON → sınıf
→
Widgetekrana basar

Bu sayfayı bitirdiğinde bunları yapabiliyor olmalısın

Sayfanın haritası

Bu sayfayı bir oturuşta okumak zorunda değilsin. Hangi bölümden ne çıkarman gerektiği aşağıda; sonradan geri dönmek istediğinde buraya bak.

BölümKonuBuradan çıkarman gereken
1Neredeyiz, yöntem neden değişiyorDil modeli daktilo, yönetmen sensin
2–3Mobil tarihi, dört yaklaşımHangi yaklaşım neden doğdu, neden öldü
4–5Diller ve Flutter kararı"Hangi dili öğrenmeliyim" sorusunun cevabı
6–8Kurulum, proje haritası, widget ve stateKodu nereye koyacağını bilmek
9–11pub.dev, katmanlar, Open-MeteoHangi katman neye ihtiyaç duyar
12–15Postman laboratuvarı — dört istekKendi şehrinle istek atmış olmak
16Altı keşifSayfanın en önemli bölümü. Buradaki düğmelere mutlaka bas.
17–19Collection, Flutter karşılığı, klasik duvarlarKodu tanımak — ezberlemek değil
20Dil modeliyle geliştirme, hata sözlüğüİstem şablonu ve denetim listesi
21Uygulama: hava durumu ekranıÇalışan bir ekran
22Tekrar ve ödevKontrol listesi

Takıldığın yerler

flutter doctor kırmızı veriyorPanik yok, sayfanın geri kalanını okumana engel değil. 21. bölümdeki uygulamaya geçmeden önce çözülmesi yeterli — hangi satırın kırmızı olduğunu not al ve sor.
Canlı denemeler çalışmıyorİnternet bağlantın zayıfsa düğmeler cevap getirmez. Sorun sende değil. Sayfadaki Postman çıktıları gerçek yanıtlarla duruyor; onları okuyarak devam edebilirsin.
Kod kısımları ağır geldi18. bölümdeki Dart kodunu yazabilmen beklenmiyor, sadece tanıman yeterli: hangi satır adresi kuruyor, hangisi isteği atıyor, hangisi JSON'u çözüyor. Bu kadarı yeter.
Zamanın kalmadıHer şeyi atla ama 16. bölümü atlama. Özellikle Keşif 5'teki "iki kodu da çalıştır" düğmesi — dil modelinin düşeceği tuzağı orada gözünle göreceksin.
Bu haftanın sonunda kurabilmen gereken cümle: "Mobil uygulamanın hangi yaklaşımla ve hangi dille yazıldığını biliyorum. Flutter projesinde hangi dosyanın ne işe yaradığını biliyorum. Bir API'ye Postman'den istek atıp dönen JSON'u okuyabiliyorum ve o JSON'u dil modeline vererek çalışan bir ekran ürettirebiliyorum."

Gelecek hafta

Bu hafta halka açık bir API'yi tanıdık ve tek bir ekrana tek bir veri bastık. 4. haftada kendi API'mize dönüyoruz: 2. haftada yazdığımız veritabanı ve JWT altyapısının üzerine kullanıcı kayıt ve giriş ekranlarını kuracağız. Zincirin üç ucunu da kendimiz yazmış olacağız — SQL Server, .NET 10 API ve Flutter. Liste ve detay ekranları 5. haftaya kaldı; o listeyi artık giriş yapmış bir kullanıcı olarak korumalı uçtan çekeceğiz.