Mobil Dünyanın Haritası, Flutter ve Postman
İki haftadır sunucu tarafını yazdık. Bugün istemci tarafına geçiyoruz — ama klavyeye hemen oturmuyoruz. Bu hafta sözdizimi değil sözlük öğreniyoruz: mobil dünyada ne var, hangi parça nerede duruyor, hangi katman neye ihtiyaç duyuyor. Kodu dil modeline yazdıracağız; o yüzden bizim işimiz doğru şeyi istemek, geleni yerine koymak ve hatayı okuyabilmek. Dersin ikinci yarısında Postman ile gerçek bir halka açık API'yi — Open-Meteo'yu — konuşturup dönen veriyi satır satır inceleyeceğiz.
1. Neredeyiz ve bu hafta neyi öğreniyoruz?
1. haftada API'nin ne olduğunu, 2. haftada veritabanı üstünde çalışan, JWT ile korunan gerçek bir API'yi yazdık. O API'yi Swagger üzerinden test ettik — yani istemci rolünü Swagger oynadı. Bugün o rolü gerçek bir mobil uygulamaya devrediyoruz.
Bu hafta yöntem değişiyor
Dönem projelerinizi dil modeliyle geliştireceksin. Bu, "kod yazmayı öğrenmeyeceğiz" demek değil; öğrenme sırası değişiyor demek. Dart'ın noktalı virgülünü ezberlemek yerine, modelden ne isteyeceğinizi ve geleni nasıl denetleyeceğinizi öğreniyoruz.
| Bu derste öğreneceğin | Bu derste öğrenmeyeceğin |
|---|---|
| Mobil dünyada hangi teknoloji neden var | Dart dilinin bütün söz dizimi |
| Bir Flutter projesinde hangi dosya ne işe yarar | Widget'ları ezbere yazmak |
| Hangi katmanın neye ihtiyaç duyduğu | Durum yönetimi mimarileri (Bloc, Riverpod…) |
| Postman ile bir API'yi tanımak ve veriyi okumak | Animasyon, tema, özel çizim |
| Dil modeline ne vereceğin ve geleni nasıl denetleyeceğin | Mağazaya yayınlama (13. hafta) |
2. Kısa mobil uygulama tarihi
Bugün elimizdeki araçların neden böyle olduğunu anlamanın en kısa yolu, nereden geldiklerini görmek. Bu sıralamayı ezberlemen gerekmiyor; tekrar eden örüntüyü görmen yeterli.




Görseller Wikimedia Commons'tan, serbest lisanslıdır: Nokia 6110 (CC BY-SA 4.0) · Nokia N95 — Asim18 (CC BY-SA 3.0) · iPhone 1st Gen — TheGoldenBox (CC BY-SA 4.0) · HTC Dream — Sumwiki (CC BY 3.0)
🎬 9 Ocak 2007 — tanıtımın kendisi
Steve Jobs iPhone'u ilk kez sahnede gösteriyor · Türkçe altyazılı
- Jobs sahneye üç ayrı cihaz duyurarak çıkıyor: bir iPod, bir telefon ve bir "internet iletişim aracı". Üçünün tek cihaz olduğunu söylediğinde salon kopuyor. O üçüncü sıfat — internete bağlanan cihaz — bizim bütün dersimizin sebebi. Bu dönem yazdığımız her şey o cümlenin devamı.
- Sunumda gösterilen uygulamaların hepsi Apple'ın kendi uygulamaları. Üçüncü taraf uygulama yok, çünkü App Store henüz yok — yaklaşık bir buçuk yıl sonra gelecek. 2. bölümdeki tezi hatırla: asıl kırılma cihaz değil, dağıtım kanalıydı.
- Geliştiriciye verilen araç da yok. Apple o dönem "uygulama yazmak isteyen web sitesi yapsın" dedi. Native mi, web mi tartışması tam olarak burada başladı — ve 3. bölümdeki dört yaklaşım o tartışmanın bugünkü hâli.
Neden hep "iki platform" diyoruz, üçüncüsü olmadı mı?
3. Mobil geliştirmenin dört yolu
Bir mobil uygulama dört farklı şekilde yapılabilir. Bu tablo, projenize başlarken vereceğin ilk kararın tablosu.
| Yaklaşım | Nasıl çalışır | Dil / araç | Güçlü yanı | Zayıf yanı |
|---|---|---|---|---|
| Native | Her platform için ayrı, platformun kendi araçlarıyla yazılır | Kotlin / Swift | En iyi performans, yeni özelliklere ilk gün erişim | İki kod tabanı, iki kat emek ve maliyet |
| Cross-platform | Tek kod yazılır, her platform için derlenir | Flutter (Dart), React Native (JS), MAUI (C#) | Tek kod tabanı, hızlı geliştirme, native'e yakın performans | Platforma özel işler için ek köprü kodu gerekir |
| Hybrid (WebView) | Uygulamanın içine gömülü tarayıcıda web sayfası çalışır | HTML / CSS / JS (Cordova, Ionic) | Web bilgisi yeterli, çok hızlı başlanır | Performans ve kullanıcı deneyimi belli oluyor |
| PWA | Aslında web sitesi; telefona "kurulmuş" gibi eklenir | HTML / CSS / JS | Mağaza gerekmez, tek sürüm, anında güncelleme | Donanıma sınırlı erişim, iOS'ta kısıtlı, mağazada görünmez |
Sık sorulan: "Native her zaman daha hızlı değil mi?"
4. Mobil uygulama hangi programlama diliyle yazılır?
Bu, dersin en çok sorulan sorusu. Kısa cevap: tek bir dil yok. Dili sen seçmiyorsun — yaklaşımı seçiyorsun, dil onunla birlikte geliyor.
| Hedef / teknoloji | Dil | Durum |
|---|---|---|
| Android — native | Kotlin | Google'ın 2017'den beri resmî önerisi. Yeni Android projeleri bununla açılıyor. |
| Android — native (eski) | Java | Hâlâ çalışıyor, çok sayıda eski proje var; yeni proje için seçilmiyor. |
| iOS — native | Swift | Apple'ın 2014'ten beri resmî dili. |
| iOS — native (eski) | Objective-C | Bakım projelerinde görülür; yeni proje için seçilmiyor. |
| Flutter | Dart | Google'ın dili. Flutter dışında pek kullanılmaz — yani Dart öğrenmek pratikte "Flutter öğrenmek" demek. |
| React Native | JavaScript / TypeScript | Web geliştiricisinin mobile en kısa yolu. |
| .NET MAUI | C# | Bizim API'yi yazdığımız dil. Tek dille hem sunucu hem mobil yazma imkânı. |
| Cordova / Ionic | HTML + CSS + JS | Hybrid yaklaşım; yeni projelerde azalıyor. |
| Oyun (Unity) | C# | Mobil oyunların büyük kısmı. Uygulama değil oyun motoru. |
5. Neden Flutter — ve nerede tercih edilmez?
Flutter logosu — Google, kamu malı (Wikimedia Commons)
lib/ klasöründen çıkar.Bu dersteki özel gerekçe
Flutter'ın tek dosyada çalışabilir olması dil modeliyle geliştirmeye çok uygun. Bir ekranı modelden isteyip tek bir .dart dosyasına yapıştırıp çalıştırabilirsin. Ayrıca Flutter çok yaygın olduğu için dil modelleri Flutter konusunda görece iyi — az bilinen bir çerçeve seçsek model daha çok uydurma yapardı.
| Flutter uygun | Flutter tercih edilmez |
|---|---|
| Liste / detay / form ağırlıklı iş uygulamaları | Yüksek performanslı 3D oyunlar (Unity/Unreal) |
| API tüketen uygulamalar (bizim projemiz) | Platformun o gün çıkan yeni özelliğini kullanacak uygulamalar |
| Markaya özel, iki platformda aynı görünmesi istenen arayüzler | Derin donanım erişimi gerektiren işler (özel Bluetooth protokolü, sürücü düzeyi) |
| Küçük ekibin iki platforma birden yetişmesi gereken durumlar | Uygulama boyutunun kritik olduğu çok kısıtlı pazarlar |
6. Geliştiricinin masası: neye ihtiyacın var?
"Flutter kurmak" tek bir program kurmak değil; birkaç parçanın bir arada çalışması. Hangi parçanın ne için gerektiğini bilmek, kurulum hatalarının yarısını kendiliğinden çözer.
| İhtiyaç | Ne işe yarar | Olmazsa ne olur |
|---|---|---|
| Flutter SDK | flutter komutu, derleyici, hazır widget kütüphanesi | Hiçbir şey başlamaz |
| Android Studio | Android SDK, derleme araçları ve emülatör | Android'e derleyemez, telefon taklidi açamazsın |
| Emülatör veya gerçek telefon | Uygulamayı çalıştırıp görmek | Kodun doğru mu bilemezsin |
| VS Code (veya Android Studio) | Kod yazmak, hata ayıklamak | Yazabilirsin ama acı verir |
| Git | Flutter'ın kendisi git ile güncellenir; projeni de yedeklersin | Flutter güncellemesi çalışmaz |
| Mac bilgisayar | Yalnızca iOS'a derlemek için | Windows'ta iOS derlenemez — Android ve Web hedeflenir |
Kurulumun doğru olduğunu nasıl anlarız?
Tek komut: flutter doctor. Her satır bir parçayı kontrol eder.
flutter doctor
[✓] o parça hazır demek. Sarı [!] çalışır ama eksiği var demek
(örneğin "Visual Studio bulunamadı" — Windows masaüstüne derlemek içindir, bizi ilgilendirmiyor).
Kırmızı [✗] gerçekten eksik demek. Hepsinin yeşil olması gerekmiyor;
Flutter ve Android toolchain satırları yeşilse derse devam edebiliriz.
flutter doctor çalıştır ve çıktına bak. Flutter ile Android toolchain satırları yeşilse hazırsın, sayfanın devamına geçebilirsin. Kırmızı satırın varsa not al — 21. bölümdeki uygulamaya geçmeden önce çözmen gerekecek.7. Proje haritası: hangi klasör ne işe yarar?
flutter create hava_durumu komutu onlarca dosya üretir. Dil modelinden kod aldığınızda ilk soru şu olacak: bunu nereye koyacağım? Cevap bu haritada.
flutter create hava_durumu cd hava_durumu flutter run
main() fonksiyonu burada.AndroidManifest.xml), uygulama adı, imzalama.Info.plist).pubspec.yaml'a bildirmen gerekir."Model şunu verdi, nereye koyacağım?"
| Dil modeli sana bunu verdiyse | Yeri |
|---|---|
Bir ekran, widget veya sınıf (class HavaEkrani ...) | lib/ içinde yeni bir .dart dosyası |
dependencies: altında http: ^1.2.0 gibi bir satır | pubspec.yaml — sonra flutter pub get |
<uses-permission ... INTERNET /> | android/app/src/main/AndroidManifest.xml |
Bir PNG / ikon ve assets: satırı | Dosya assets/'a, satır pubspec.yaml'a |
flutter pub add ... gibi bir komut | Dosyaya değil — terminale |
lib/, paket ve varlık bildirimi pubspec.yaml, izinler android/. Üçünü bilmek projede kaybolmanızı engeller.8. Flutter nasıl düşünür: widget ve state
Flutter'da her şey widget'tır. Buton widget, yazı widget, boşluk widget, hatta ekranın tamamı widget. Bir ekran tasarlamak = widget'ları iç içe dizmek.
Widget ağacı — üzerine tıklayıp ne olduğunu oku
State nedir? Tıklayarak görelim
| StatelessWidget | StatefulWidget | |
|---|---|---|
| Ne zaman | İçeriği değişmeyen parçalar | Zamanla değişen parçalar |
| Örnek | Başlık, ikon, sabit metin | Sayaç, form, API'den gelen veri |
| Yeniden çizim | Dışarıdan veri değişirse | setState çağrıldığında |
FutureBuilder ile tek yerde yöneteceğiz.Dart'ı okumak: C# bilen biri için karşılıklar
| C# (1–2. haftada yazdığımız) | Dart | Not |
|---|---|---|
string ad = "Isparta"; | String ad = 'Isparta'; | Tek tırnak alışkanlığı yaygın |
var / int | var / int / final | final = sonradan değişmeyecek |
string? | String? | Null safety iki dilde de aynı mantıkta |
List<string> | List<String> | Neredeyse birebir |
Dictionary<string, object> | Map<String, dynamic> | JSON ayrıştırırken hep bunu göreceksin |
Task<T> | Future<T> | Aynı fikir, farklı isim |
async / await | async / await | Birebir aynı |
async Task<IActionResult> yazdıysan, Dart'ta Future<Hava> async yazmak seni şaşırtmayacak.9. İhtiyacın olan şey hazır var mı? pub.dev
Flutter'da neredeyse hiçbir şeyi sıfırdan yazmazsın. pub.dev Flutter'ın paket deposu — .NET'teki NuGet'in karşılığı.
| İhtiyaç | Paket |
|---|---|
| API'ye HTTP isteği atmak | http (basit) veya dio (gelişmiş) |
| Tokenı cihazda güvenli saklamak | flutter_secure_storage (6. hafta) |
| Küçük ayarları saklamak | shared_preferences |
| Tarih biçimlendirme, Türkçe ay adları | intl |
dependencies:
flutter:
sdk: flutter
http: ^1.2.0 # API isteği atmak için
intl: ^0.19.0 # tarih/saat biçimlendirmeSatırı ekledikten sonra paketleri indirmek gerekir — ya da tek komutla ikisini birden yap:
flutter pub get # pubspec.yaml'a elle eklediysen flutter pub add http # satırı da kendisi ekler, daha güvenli
pub.dev'de şunlara bak: son güncelleme tarihi, yayıncının doğrulanmış olup olmadığı ve Android desteğinin işaretli olması. flutter pub add kullanmak bu riski azaltır, çünkü olmayan paketi ekleyemez.10. Kim neye ihtiyaç duyar? Üç katman
Bir mobil uygulama tek başına yaşamaz. Üç katman var ve her birinin diğerinden beklediği belirli şeyler var.
| Katman | Sorumluluğu | İhtiyaç duyduğu şey |
|---|---|---|
| Mobil | Göstermek ve girdi almak | Bir adres, bir JSON yapısı, internet |
| API | Kuralı uygulamak, yetkiyi denetlemek | Doğru metod, doğru header, geçerli gövde |
| Veritabanı | Veriyi saklamak | Sadece API'den gelen bağlantı |
Mobilin API'den istediği dört şey
https://api.open-meteo.com/v1/forecast11. Neden Open-Meteo?
Bu hafta kendi API'mize değil, halka açık bir API'ye bağlanacağız. Sebebi pedagojik: mobil tarafı öğrenirken sunucu tarafı hata kaynağı olmasın. Kendi API'nde bir şey çalışmadığında sorun mobilde mi API'de mi bilemezsin; Open-Meteo'nun çalıştığını biliyoruz, o yüzden kalan tek şüpheli sen oluyorsun.
| Endpoint | Ne yapar | Zorunlu parametreler |
|---|---|---|
geocoding-api.open-meteo.com/v1/search | Şehir adını koordinata çevirir | name |
api.open-meteo.com/v1/forecast | Koordinat için hava durumu verir | latitude, longitude + en az bir veri grubu |
37.76, 30.55'e çevirmek zorundadır. Gerçek dünyada bir isteğin cevabı sıkça başka bir isteğin girdisidir — buna zincirleme istek diyoruz ve ilk kez burada göreceksin.⚡ Tek istekle on şehir
Düğmeye bas. Bu sayfa Open-Meteo'ya tek bir HTTP isteği gönderip Türkiye'nin on şehrinin o anki havasını getirecek — sıcaklığa göre sıralı ve renklendirilmiş.
Giden adres: henüz istek atılmadı
12. Postman nedir, ne için var?
Postman, bir API'ye elle istek atıp dönen cevabı incelemenizi sağlayan araç. 1. haftada kendi API'mizde kısaca kullandık. Bugün farklı iki şey yapıyoruz: istek attığımız API bizim değil, ve asıl konu query parametreleri — geçen sefer hiç girmediğimiz kısım.
Bu bölüm neden var?
Arayüz turu
| Alan | Ne yapar |
|---|---|
| Metod (GET/POST…) | İsteğin niyeti. Bugün hepsi GET — sadece veri okuyoruz. |
| URL | İsteğin gideceği adres. |
| Params | Bugünün yıldızı. Anahtar/değer yazarsın, Postman URL'yi ? ve & ile kendisi kurar. |
| Headers | İsteğin künyesi. Open-Meteo'da gerek yok; 6. haftada Authorization buraya gelecek. |
| Body | Gönderilen veri. GET'te kullanılmaz — 5. haftada POST ile gelecek. |
| Send | İsteği gönderir. |
| Response | Gövde + status code + süre + boyut. Bu üç sayıyı okumayı öğrenmek bu dersin hedeflerinden biri. |
? işaretinden sonraki kısmı. Sunucuya "ne istediğimi" anlatır. ?name=Isparta&count=5 → iki parametre, aralarında &. Postman'de bunları tabloya yazarsın; URL kendiliğinden oluşur.🛠 Postman'i açmadan önce: isteği burada kur
Aşağısı sayfa içi mini bir Postman. Kutucukları işaretleyip kaldır — URL'nin kendiliğinden değiştiğini göreceksin. Sonra Send'e bas: hangi ölçümü istediysen sadece o gelecek.
13. İstek 1 — Şehir adından koordinat
Postman'i aç, yeni bir istek oluştur ve aşağıdaki gibi doldur. URL'yi elle değil, Params tablosunu doldurarak kur.
| Key | Value | Ne işe yarar |
|---|---|---|
| name | Isparta | Aranacak yer adı — zorunlu |
| count | 5 | En fazla kaç sonuç dönsün |
| language | tr | Ülke/bölge adlarının dili |
| format | json | Yanıt biçimi |
{
"results": [
{
"id": 311073,
"name": "Isparta",
"latitude": 37.76444,
"longitude": 30.55222,
"elevation": 1069.0,
"feature_code": "PPLA",
"country_code": "TR",
"timezone": "Europe/Istanbul",
"population": 172334,
"country": "Türkiye Cumhuriyeti",
"admin1": "Isparta",
"admin2": "Isparta"
},
{
"id": 6299752,
"name": "Isparta Airport",
"latitude": 37.78537,
"longitude": 30.58182,
"feature_code": "AIRP",
"country": "Türkiye Cumhuriyeti",
"admin2": "Isparta"
},
{
"id": 312763,
"name": "Suleyman Demirel",
"latitude": 37.85809,
"longitude": 30.37023,
"feature_code": "AIRP",
"country": "Türkiye Cumhuriyeti",
"admin2": "Keçiborlu İlçesi"
}
],
"generationtime_ms": 0.349
}
🔬 Kendin dene
Aşağıdaki kutu, bu sayfadan gerçekten Open-Meteo'ya istek atıyor. Postman'de göreceğinizin aynısı. Kendi şehrinizi yazıp sonuçları karşılaştır.
Giden adres: henüz istek atılmadı
Soru: "Isparta" yazdık, neden üç sonuç geldi?
Bunun mobil uygulamaya doğrudan sonucu şu: ilk sonucu otomatik almak hatalı bir tasarımdır. "İstanbul" yazan kullanıcıya havalimanının hava durumunu gösterirsin. Doğru akış: sonuçları listele, kullanıcıya seçtir. Yukarıdaki canlı denemede tam olarak bunu yaptık — sonuçlar düğme olarak çıkıyor.
Soru: feature_code ne demek?
PPLA = idari merkez olan yerleşim yeri (il merkezi), AIRP = havalimanı. Uygulamanızda sonuçları süzmek istersen bu alan işinize yarar: sadece yerleşim yerlerini göstermek için PPL ile başlayanları alabilirsin. API'nin verdiği her alanı kullanmak zorunda değilsin, ama ne olduğunu bilmek seçeneğinizi artırır.14. İstek 2 — Koordinattan hava durumu
Birinci isteğin cevabından aldığımız koordinatı şimdi ikinci isteğin girdisi olarak kullanıyoruz. İşte zincirleme istek bu.
| Key | Value | Ne işe yarar |
|---|---|---|
| latitude | 37.7648 | Enlem — zorunlu |
| longitude | 30.5566 | Boylam — zorunlu |
| current | temperature_2m, relative_humidity_2m, weather_code, wind_speed_10m | Hangi ölçümleri istediğin. Virgülle ayrılır; yazmadığın gelmez. |
| timezone | auto | Saatler yerel saate göre dönsün |
{
"latitude": 37.804474,
"longitude": 30.553377,
"generationtime_ms": 0.0825,
"utc_offset_seconds": 10800,
"timezone": "Europe/Istanbul",
"timezone_abbreviation": "GMT+3",
"elevation": 1055.0,
"current_units": {
"time": "iso8601",
"interval": "seconds",
"temperature_2m": "°C",
"relative_humidity_2m": "%",
"weather_code": "wmo code",
"wind_speed_10m": "km/h"
},
"current": {
"time": "2026-10-11T19:45",
"interval": 900,
"temperature_2m": 16.9,
"relative_humidity_2m": 56,
"weather_code": 1,
"wind_speed_10m": 6.5
}
}
🔬 Zinciri tamamlayalım
13. bölümde bir şehir seçtiysen aşağıdaki düğme aktif olmuştur. Seçmediysen yukarı çıkıp bir sonuca tıkla.
Seçilen: yok — önce 13. bölümden bir şehir seç.
Giden adres: henüz istek atılmadı
"Az bulutlu" diye bir yazı yok, weather_code: 1 var.
O yazıyı ve ikonu bu sayfanın JavaScript'i ekledi. Mobil uygulamada da aynı dönüşümü
sen yazacaksın. API veri verir, anlam vermez.
15. İstek 3 ve 4 — Tahmin verisi ve kasten hata
İstek 3: Saatlik ve günlük tahmin
current anlık veriyi verir. Tahmin için hourly ve daily parametreleri kullanılır.
| Key | Value | Ne işe yarar |
|---|---|---|
| hourly | temperature_2m | Saat saat sıcaklık |
| daily | weather_code, temperature_2m_max, temperature_2m_min | Gün gün kod, en yüksek ve en düşük |
| forecast_days | 3 | Kaç günlük tahmin — yazmazsan 7 gün gelir |
{
"latitude": 37.75493,
"longitude": 30.530752,
"timezone": "Europe/Istanbul",
"hourly_units": { "time": "iso8601", "temperature_2m": "°C" },
"hourly": {
"time": ["2026-10-11T00:00", "2026-10-11T01:00", "2026-10-11T02:00", "… 72 öğe"],
"temperature_2m": [12.4, 11.9, 11.5, "… 72 öğe"]
},
"daily_units": { "time": "iso8601", "temperature_2m_max": "°C" },
"daily": {
"time": ["2026-10-11", "2026-10-12", "2026-10-13"],
"weather_code": [1, 3, 61],
"temperature_2m_max": [21.3, 19.8, 16.4],
"temperature_2m_min": [10.6, 9.9, 11.2]
}
}
hourly içinde nesne listesi yok; time ve temperature_2m adında iki ayrı dizi var. 16. bölümün en önemli maddesi bu olacak.İstek 4: Kasten hata yapalım
Bir API'yi tanımak, doğru çalıştığını görmek kadar hata verdiğinde ne döndürdüğünü görmekle de ilgilidir. latitude değerini bilerek bozuyoruz.
{
"error": true,
"reason": "Invalid value: Cannot initialize Float from invalid String value abc"
}
🔬 Hatayı canlı görelim
Bozuk isteği bu sayfadan gönderelim. Dikkat et: istek başarısız olmuyor — başarıyla gidiyor ve geriye bir hata gövdesi getiriyor.
| Status | Anlamı | Mobilde ne yaparsın |
|---|---|---|
| 200 | İstek başarılı, veri geldi | Veriyi modele çevir, ekrana bas |
| 400 | İstek hatalı — senin gönderdiğin yanlış | reason'ı logla; kullanıcıya "geçersiz istek" göster. Kodu düzelt. |
| 404 | Adres yok | URL'de yazım hatası var. Kullanıcının suçu değil. |
| 429 | Çok fazla istek attın | Bir süre bekle, tekrar dene. Gereksiz istek atmayı kes. |
| 500 | Sunucu patladı | Senin yapacağın bir şey yok; kullanıcıya nazik hata göster. |
16. Dönen veriden çıkan altı sonuç
Postman'de istek atmak kolay kısım. Asıl beceri dönen veriye bakıp ne yapman gerektiğini anlamak. Yukarıda aldığımız gerçek yanıtlardan çıkan altı sonuç — her biri mobil uygulamanızda bir karara dönüşecek.
Keşif 1 — Tek isim, çok sonuç
results[0]'ı otomatik almak sessiz bir hata kaynağıdır.Keşif 2 — API koordinatını kaydırıyor
37.7648, 30.5566. Yanıtta döndü: 37.804474, 30.553377.Keşif 3 — weather_code sadece bir sayı
"weather_code": 1 var. "Az bulutlu" yazısı yok.Kodlara tıklayıp karşılıklarını gör — mobil uygulamada yazacağın tablo tam olarak bu:
Keşif 4 — Birimler veride değil, yanında
current.temperature_2m = 16.9 ve ayrı bir yerde current_units.temperature_2m = "°C"."16.9°C" diye hazır bir metin hiç gelmiyor.Keşif 5 — JSON sütunlu geliyor (en kritik madde)
hourly bir nesne listesi değil. İçinde time[] ve temperature_2m[] adında iki paralel dizi var.Hücrelerin üzerine gel: aynı index'teki iki değerin nasıl eşleştiğini gör.
✗ Dil modelinin varsaydığı
"hourly": [
{ "time": "00:00", "temp": 12.4 },
{ "time": "01:00", "temp": 11.9 }
]
Tanıdık, yaygın, Open-Meteo'da böyle değil. Model bu varsayımla model sınıfı yazarsa uygulama çöker.
✓ API'nin gerçekte döndürdüğü
"hourly": {
"time": ["00:00", "01:00"],
"temperature_2m": [12.4, 11.9]
}
İki ayrı dizi. Eşleştirmeyi index ile sen yapacaksın.
💥 İki kodu da canlı çalıştıralım
Düğmeye bas: sayfa gerçek veriyi çekip aynı veriye iki farklı kod uygulayacak. Soldaki dil modelinin tipik varsayımı, sağdaki doğrusu. Hata bir ekran görüntüsü değil — o anda oluşacak.
✗ Dil modelinin yazdığı kod
✓ Veriyi görmüş kişinin yazdığı kod
Grafik çizildiyse dikkat et: o eğriyi çizen şey iki paralel dizi. time[i] yatay eksen, temperature_2m[i] dikey eksen. Keşif 5'in neye yaradığı burada görünüyor — 4. haftadaki tahmin listesi de aynı veriden çıkacak.
Keşif 6 — Hata da bir yanıttır
400 ve {"error": true, "reason": "..."} döndürdü.try/catch yetmez; status kodunu da kontrol etmen gerekir. 400 dönen bir yanıtta temperature_2m aramak hata verir.17. Collection, Environment ve "Code" düğmesi
Attığımız dört isteği kaydetmezsek her defasında yeniden yazacağız. Postman'in üç pratik özelliği:
lat = 37.76, lon = 30.55 tanımlayıp URL'de {{lat}} yazmak. Şehri değiştirmek için tek yeri düzeltmek yeter.18. Aynı istek Flutter'da nasıl görünür?
Bu bölümün kuralı
1. İstek atan servis
import 'dart:convert';
import 'package:http/http.dart' as http;
class HavaServisi {
// Postman'de denediğimiz adresin aynısı.
Future<Map<String, dynamic>> anlikHava(double lat, double lon) async {
final url = Uri.parse(
'https://api.open-meteo.com/v1/forecast'
'?latitude=$lat&longitude=$lon'
'¤t=temperature_2m,relative_humidity_2m,weather_code,wind_speed_10m'
'&timezone=auto',
);
final yanit = await http.get(url); // isteği gönder, cevabı bekle
if (yanit.statusCode != 200) { // Keşif 6: status'u kontrol et
throw Exception('API ${yanit.statusCode} döndü: ${yanit.body}');
}
return jsonDecode(yanit.body) as Map<String, dynamic>;
}
}Uri.parse adresi kurar · await http.get isteği atar ve cevabı bekler · statusCode kontrolü 400'ü yakalar · jsonDecode metni Map'e çevirir. 2. haftadaki async Task mantığının birebir karşılığı.2. JSON'u modele çevirmek — sütunlu yapıya dikkat
class SaatlikOlcum {
final String saat;
final double sicaklik;
SaatlikOlcum(this.saat, this.sicaklik);
}
List<SaatlikOlcum> saatlikCoz(Map<String, dynamic> json) {
final hourly = json['hourly'] as Map<String, dynamic>;
// İki PARALEL dizi. Eşleştirmeyi index ile biz yapıyoruz.
final saatler = (hourly['time'] as List).cast<String>();
final dereceler = (hourly['temperature_2m'] as List);
return [
for (var i = 0; i < saatler.length; i++)
SaatlikOlcum(saatler[i], (dereceler[i] as num).toDouble()),
];
}hourly'yi nesne listesi sanıp (json['hourly'] as List).map(...) yazacak ve uygulama type 'Map' is not a subtype of type 'List' hatasıyla çökecek. Yukarıdaki doğru hâli, Postman'de veriyi gördüğün için talep edebiliyorsun.3. Ekrana basmak: üç durumu tek yerde yönetmek
FutureBuilder<Map<String, dynamic>>(
future: HavaServisi().anlikHava(37.76, 30.55),
builder: (context, snapshot) {
// 1. durum: istek sürüyor
if (snapshot.connectionState == ConnectionState.waiting) {
return const CircularProgressIndicator();
}
// 2. durum: hata var
if (snapshot.hasError) {
return Text('Hava bilgisi alınamadı: ${snapshot.error}');
}
// 3. durum: veri geldi
final c = snapshot.data!['current'];
return Text('${c['temperature_2m']} °C');
},
)FutureBuilder bu üçlüyü senin için yönetir. Dil modelinden gelen kodda bu üç dalı görmüyorsan eksik kod gelmiş demektir; iste.19. Yeni başlayanın çarptığı duvarlar
Bu beş sorun neredeyse herkesin başına gelir. Belirtileri ve sebepleri önceden bilmek, saatler yerine dakikalar harcamanızı sağlar.
| Belirti | Gerçek sebep | Çözüm |
|---|---|---|
SocketException: Connection refused — emülatörde kendi API'ne bağlanamıyorsun |
Emülatör kendi başına bir cihaz; onun localhost'u bilgisayarın değil kendisidir |
Android emülatöründe 10.0.2.2 kullan. Gerçek telefonda bilgisayarın yerel IP'si (192.168.x.x). |
| Uygulama açılıyor ama her istek hata veriyor | Android internet izni verilmemiş | AndroidManifest.xml'e INTERNET izni ekle |
http:// adresler çalışmıyor, https:// çalışıyor |
Android şifrelenmemiş trafiği varsayılan olarak engeller | Open-Meteo HTTPS olduğu için bizi etkilemiyor. Kendi API'nizi test ederken karşınıza çıkacak. |
HandshakeException — sertifika hatası |
Yerel geliştirme sertifikası cihaz tarafından tanınmıyor | Geliştirmede HTTP'ye izin vermek ya da sertifikayı cihaza kurmak. Yayına alırken asla sertifika doğrulamasını kapatma. |
| Flutter Web'de çalıştırınca CORS hatası | Tarayıcı kuralı — mobilde yok, web'de var | API'nin CORS başlığı göndermesi gerekir. Open-Meteo gönderiyor. |
<manifest xmlns:android="http://schemas.android.com/apk/res/android">
<!-- Bu satır olmadan uygulama internete çıkamaz -->
<uses-permission android:name="android.permission.INTERNET"/>
<application ... >
...
</application>
</manifest>flutter run -d chrome ile web olarak çalıştırırsan kural geri gelir. Bu sayfadaki canlı denemelerin çalışması Open-Meteo'nun access-control-allow-origin: * gönderdiğinin kanıtı — yani Open-Meteo ile Flutter Web'de de sorun yaşamayacaksın.20. Dil modeliyle proje geliştirmek
Bütün dersin buraya çıkması tesadüf değil. Şimdi elinizde modele verecek gerçek malzeme var: API'nin adresi, parametreleri ve dönen JSON'un kendisi.
İstem kalitesi: aynı iş, iki farklı istek
✗ Zayıf istem
Flutter'da hava durumu uygulaması yaz.
Model her şeyi tahmin eder: hangi API, hangi alanlar, hangi paket. Büyük olasılıkla API anahtarı isteyen bir servis seçer ve çalışmaz.
✓ Güçlü istem
Aşağıdaki gerçek JSON'a göre yaz. Yapıyı değiştirme.
Model tahmin etmek zorunda kalmaz. Postman'den aldığın veri, modelin uydurma yapma alanını kapatır.
Flutter için tek dosyalık bir ekran yaz. http paketini kullan, başka paket ekleme.
API (anahtar gerektirmiyor):
GET https://api.open-meteo.com/v1/forecast
?latitude=37.76&longitude=30.55
¤t=temperature_2m,relative_humidity_2m,weather_code,wind_speed_10m
&timezone=auto
Bu adresin GERÇEK yanıtı şudur, yapısını aynen varsay:
{
"current_units": { "temperature_2m": "°C", "wind_speed_10m": "km/h" },
"current": { "time": "2026-10-11T19:45", "temperature_2m": 16.9,
"relative_humidity_2m": 56, "weather_code": 1, "wind_speed_10m": 6.5 }
}
İstediklerim:
1. FutureBuilder kullan; yükleniyor / hata / veri olmak üzere üç durumu da ele al.
2. statusCode 200 değilse anlamlı bir hata fırlat.
3. weather_code bir WMO kodudur; 0,1,2,3,45,61,63,65,71,95 için Türkçe metin
döndüren bir fonksiyon yaz. Bilinmeyen kod için "Bilinmiyor" dön.
4. Sıcaklık ve rüzgâr birimlerini current_units'ten oku, metne gömme.
5. Yorumları Türkçe yaz.
Geleni denetleme listesi
Hata mesajı sözlüğü — modele ne söyleyeceksin?
Dil modeline "çalışmıyor" demek işe yaramaz. Hata mesajını birebir yapıştırmak işe yarar. Hangi mesaj neyi söyler:
SocketException: Failed host lookup / Connection refused
localhost'a gidiyorsun (19. bölüm). Dikkat: bu bir Dart hatası değil, bir ağ hatası. Modele kodu değiştirtmeden önce adresi ve bağlantıyı kontrol et.FormatException: Unexpected character
jsonDecode'dan önce statusCode kontrol edilmediğinde tam olarak bu hata alınır.type 'Map<String, dynamic>' is not a subtype of type 'List<dynamic>'
hourly alanını nesne listesi sanan kod kesin bu hatayı verir. Modele söylenecek doğru cümle: "hourly bir nesne; içinde time ve temperature_2m adında iki paralel dizi var. Çözümlemeyi index eşleştirmesiyle yap."Null check operator used on a null value
! işareti) ama değer null gelmiş. API'nin bazen o alanı göndermediği durumlarda olur — örneğin aradığın şehir bulunamadığında results alanı hiç gelmez, boş dizi bile değildir (13. bölümdeki canlı denemede bunu görebilirsin). Modele: "bu alan yanıtta hiç bulunmayabilir, null kontrolü ekle".A RenderFlex overflowed by 47 pixels
SingleChildScrollView, Expanded veya Flexible eklemek.Because ... version solving failed
pubspec.yaml'daki paket sürümleri birbiriyle veya Flutter sürümünüzle uyumsuz. Sık sebep: dil modelinin eski bir sürüm numarası yazması. Çözüm: sürüm numarasını elle yazmak yerine flutter pub add paket_adi kullanmak.Dil modelinin bu projede yanılacağı yerler
| Risk | Nasıl fark edersin | Önlem |
|---|---|---|
| Open-Meteo'nun sütunlu JSON'unu nesne listesi sanmak | is not a subtype hatası | İsteme gerçek JSON'u yapıştır |
| API anahtarı isteyen başka bir servise yönelmek | Kodda apiKey / YOUR_API_KEY görürsün | İstemde adresi açıkça yaz |
| Var olmayan veya terk edilmiş paket adı | pub get hata verir | pub.dev'de doğrula |
| Null safety öncesi eski Dart yazımı | Derleyici uyarıları | "Güncel Flutter ve null safety kullan" de |
| Yükleniyor/hata durumlarını atlamak | FutureBuilder'da üç dal yoktur | İstemde üç durumu açıkça talep et |
| Sürekli istek atan kod (her çizimde yeniden) | İstek sayısı artar, uygulama yavaşlar, 429 riski | "future'ı initState içinde bir kez oluştur" de |
21. Uygulama: hava durumu ekranı
Sıra sende. Yukarıdaki istemi kullanarak çalışan bir ekran üreteceksin. Hedef küçük ve net — takıldığın yerde el kaldır.
flutter create hava_durumu ile proje aç, flutter run ile emülatörde çalıştığını gör.flutter pub add http ile http paketini ekle.AndroidManifest.xml'e INTERNET iznini ekle.lib/main.dart'a koy.weather_code'u Türkçe metne çeviren fonksiyonu kontrol et, eksik kodları tamamla.Ders sonunda ekranda olması gerekenler
Ödev — gelecek haftaya
22. Üçüncü haftanın zihinsel modeli
Bu sayfayı bitirdiğinde bunları yapabiliyor olmalısın
Sayfanın haritası
Bu sayfayı bir oturuşta okumak zorunda değilsin. Hangi bölümden ne çıkarman gerektiği aşağıda; sonradan geri dönmek istediğinde buraya bak.
| Bölüm | Konu | Buradan çıkarman gereken |
|---|---|---|
| 1 | Neredeyiz, yöntem neden değişiyor | Dil modeli daktilo, yönetmen sensin |
| 2–3 | Mobil tarihi, dört yaklaşım | Hangi yaklaşım neden doğdu, neden öldü |
| 4–5 | Diller ve Flutter kararı | "Hangi dili öğrenmeliyim" sorusunun cevabı |
| 6–8 | Kurulum, proje haritası, widget ve state | Kodu nereye koyacağını bilmek |
| 9–11 | pub.dev, katmanlar, Open-Meteo | Hangi katman neye ihtiyaç duyar |
| 12–15 | Postman laboratuvarı — dört istek | Kendi şehrinle istek atmış olmak |
| 16 | Altı keşif | Sayfanın en önemli bölümü. Buradaki düğmelere mutlaka bas. |
| 17–19 | Collection, Flutter karşılığı, klasik duvarlar | Kodu tanımak — ezberlemek değil |
| 20 | Dil modeliyle geliştirme, hata sözlüğü | İstem şablonu ve denetim listesi |
| 21 | Uygulama: hava durumu ekranı | Çalışan bir ekran |
| 22 | Tekrar ve ödev | Kontrol listesi |
Takıldığın yerler
flutter doctor kırmızı veriyorPanik yok, sayfanın geri kalanını okumana engel değil. 21. bölümdeki uygulamaya geçmeden önce çözülmesi yeterli — hangi satırın kırmızı olduğunu not al ve sor.Gelecek hafta
Bu hafta halka açık bir API'yi tanıdık ve tek bir ekrana tek bir veri bastık. 4. haftada kendi API'mize dönüyoruz: 2. haftada yazdığımız veritabanı ve JWT altyapısının üzerine kullanıcı kayıt ve giriş ekranlarını kuracağız. Zincirin üç ucunu da kendimiz yazmış olacağız — SQL Server, .NET 10 API ve Flutter. Liste ve detay ekranları 5. haftaya kaldı; o listeyi artık giriş yapmış bir kullanıcı olarak korumalı uçtan çekeceğiz.