← Tüm haftalar
Mobil Uygulama Geliştirme
0%
Mobil Uygulama Geliştirme · 2. Hafta

JWT Token, Database First, Rol Bazlı Yetkilendirme ve CRUD

Bu derste veritabanını API’ye oluşturtmuyoruz. Önce SSMS üzerinde SQL ile veritabanını hazırlıyoruz, ardından ASP.NET Core API projesi mevcut veritabanını okuyup C# modellerini otomatik üretiyor. Sonrasında login, kullanıcı kaydı, JWT token, Admin/Personel yetkileri, veri doğrulama ve ürün CRUD işlemlerini yazıyoruz.

.NET 10ASP.NET Core Web APISQL Server / SSMS EF Core Database FirstJWT BearerDTO + ValidationCORSSwagger
Büyük resim

1. Bu derste sistem nasıl çalışacak?

⏱ 15 dk

Önce parçaları ayrı ayrı görmek yerine sistemin tamamını görelim. Mobil uygulama henüz yazılmayacak; bugün Swagger bizim “geçici mobil uygulamamız” gibi davranacak.

SSMSTablolar + veriler
→
SQL ServerHazır veritabanı
→
EF Core ScaffoldDB → C# sınıfları
→
Web APILogin + CRUD
→
SwaggerTest istemcisi
Login sonrası istek akışı
İstemci
E-posta + şifre→JWT tokenı saklar→Bearer token ile istek
API
Kullanıcıyı DB'de bul→Şifreyi doğrula→Token üret→Rolü kontrol et
Sonuç
200: izin var401: kimlik yok403: rol yetmiyor
İşlemPersonelAdmin
Giriş yapma✅✅
Ürünleri görüntüleme✅✅
Ürün ekleme / düzenleme / silme❌✅
Kullanıcıları listeleme❌✅
Kavram

2. Token ve JWT nedir?

⏱ 25 dk

Kullanıcı her API çağrısında şifresini tekrar göndermez. Önce bir kez giriş yapar. Bilgiler doğruysa API ona kısa süreli bir erişim belgesi verir. Bu belgeye token diyoruz.

Kullanıcı login endpointine e-posta ve şifresini yollar.
API kullanıcıyı veritabanından bulur ve şifreyi kontrol eder.
Bilgiler doğruysa API bir JWT token üretir.
İstemci sonraki isteklerde tokenı Authorization: Bearer ... başlığıyla gönderir.
API tokenın imzasını, süresini ve içindeki rol bilgisini kontrol eder.
🪪
TokenGirişten sonra verilen erişim belgesi.
📦
JWTClaim adı verilen kullanıcı bilgilerini taşıyan token formatı.
🛡️
RolToken içindeki Admin / Personel bilgisi.
JWT şifreli bir kasa değildir. Payload okunabilir. Bu nedenle şifre gibi gizli veriler token içine yazılmaz.

Sınıfta 3 dakikalık gösteri: tokenın içini açalım

Dersin ilerleyen bölümünde login'den bir token alacağız. O tokenı kopyalayıp jwt.io adresine yapıştırın ve ekrana yansıtın. Hiçbir şifre girilmeden içeriğin okunduğunu bütün sınıf görsün.

Headerİmza algoritması: {"alg":"HS256","typ":"JWT"}
PayloadClaim'ler: kullanıcı id'si, adı, e-postası, rolü ve son kullanma zamanı (exp).
SignatureGizli anahtarla üretilen imza. Anahtarı bilmeyen biri payload'ı değiştirip imzayı yeniden üretemez.
Çıkarılacak sonuç: JWT gizlemez, imzalar. Payload'ı herkes okuyabilir ama kimse fark ettirmeden değiştiremez. Güvenlik gizlilikten değil, imzadan gelir.
Peki "çıkış yap" (logout) nerede?
Stateless JWT'de sunucu tarafında oturum tutulmaz; API her isteği yalnızca tokenın imzasına ve süresine bakarak değerlendirir. Bu yüzden sunucuda silinecek bir oturum yoktur: çıkış, istemcinin tokenı kendi deposundan silmesidir. Tokenı silmek onu geçersiz kılmaz; süresi dolana kadar teknik olarak geçerli kalır. Gerçekten iptal edilebilen oturum isteniyorsa token süresi kısa tutulur ve refresh token ya da kara liste gibi ek yapılar kurulur. Bu dersin kapsamı dışında.
SSMS

3. Veritabanını SQL Server'da oluşturalım

⏱ 30 dk

Bu bölüm neden var?

AmaçDatabase First kullanacağımız için veritabanı önce var olmalı.
Bu derste yokMigration, Database.Update, HasData, Code First.
SonuçAPI yalnızca hazır SQL Server veritabanına bağlanacak.

SSMS → New Query ekranına aşağıdaki scripti yapıştırıp çalıştırın.

01_Veritabani_Olustur.sql
-- Veritabanını oluşturuyoruz.
CREATE DATABASE MobilApiDersiDb;
GO

-- Bundan sonraki komutların bu veritabanında çalışmasını sağlıyoruz.
USE MobilApiDersiDb;
GO

-- Yetkiler ayrı tabloda tutuluyor.
-- Böylece kullanıcı tablosuna "Admin", "Personel" gibi metinleri tekrar tekrar yazmayız.
CREATE TABLE Yetki
(
    YetkiId INT IDENTITY(1,1) PRIMARY KEY,
    Ad NVARCHAR(50) NOT NULL UNIQUE
);
GO

-- Kullanıcı bilgilerini tutan tablo.
CREATE TABLE Kullanici
(
    KullaniciId INT IDENTITY(1,1) PRIMARY KEY,

    AdSoyad NVARCHAR(100) NOT NULL,

    -- Aynı e-posta ile iki kullanıcı oluşmasını engelliyoruz.
    Email NVARCHAR(150) NOT NULL UNIQUE,

    -- Şifreyi düz metin olarak saklamıyoruz.
    -- Salt ve hash değerleri ayrı tutuluyor.
    SifreSalt NVARCHAR(200) NOT NULL,
    SifreHash NVARCHAR(200) NOT NULL,

    -- Kullanıcının hangi role sahip olduğunu Yetki tablosuna bağlıyoruz.
    YetkiId INT NOT NULL,

    CONSTRAINT FK_Kullanici_Yetki
        FOREIGN KEY (YetkiId)
        REFERENCES Yetki(YetkiId)
);
GO

-- CRUD örneklerini bu tablo üzerinde yapacağız.
CREATE TABLE Urun
(
    UrunId INT IDENTITY(1,1) PRIMARY KEY,
    Ad NVARCHAR(120) NOT NULL,

    -- Para alanlarında FLOAT yerine DECIMAL kullanmak daha uygundur.
    Fiyat DECIMAL(18,2) NOT NULL,

    Stok INT NOT NULL
);
GO
Öğrenci için: Foreign Key sayesinde Kullanici.YetkiId alanına Yetki tablosunda olmayan bir değer yazılamaz. Örneğin Yetki tablosunda 1 ve 2 varsa YetkiId=99 eklemeye çalışmak hata üretir.
SQL

4. İlk örnek verileri ekleyelim

⏱ 20 dk

Bu veriler de API tarafından değil, doğrudan SQL ile eklenecek.

02_Ornek_Veriler.sql
USE MobilApiDersiDb;
GO

-- 1 = Admin, 2 = Personel olacak.
INSERT INTO Yetki (Ad)
VALUES
('Admin'),
('Personel');
GO

-- Ders için önceden PBKDF2 ile üretilmiş salt + hash değerleri.
-- Şifrelerin kendisini veritabanında saklamıyoruz.
--
-- admin@ders.com    -> Admin123!
-- personel@ders.com -> Personel123!

INSERT INTO Kullanici
(
    AdSoyad,
    Email,
    SifreSalt,
    SifreHash,
    YetkiId
)
VALUES
(
    'Admin Kullanıcı',
    'admin@ders.com',
    'YWRtaW4tZGVtby1zYWx0LTAx',
    'rNPs8fyPPm71nn5oWjslTW1P9y0WqmQOPDGKz9g6OhM=',
    1
),
(
    'Personel Kullanıcı',
    'personel@ders.com',
    'cGVyc29uZWwtZGVtby1zYWx0',
    'QW7uXntJ71KZU6yAfi+SFu9c4gCE4M4Eub+4zznqKrI=',
    2
);
GO

INSERT INTO Urun (Ad, Fiyat, Stok)
VALUES
('Klavye', 1250.00, 12),
('Mouse', 850.00, 20),
('Monitör', 7250.00, 6);
GO

-- Sonucu görelim.
SELECT * FROM Yetki;
SELECT * FROM Kullanici;
SELECT * FROM Urun;
GO
Ders notu: Buradaki hazır hash değerleri sınıf örneğinin hemen çalışabilmesi için önceden üretildi. Gerçek sistemlerde kullanıcı kaydı sırasında salt ve hash uygulama tarafından oluşturulur.
Proje

5. ASP.NET Core Web API projesini oluşturalım

⏱ 20 dk

Şimdi veritabanı hazır. Artık API tarafına geçebiliriz.

Terminal
# Controller tabanlı .NET 10 Web API oluşturur.
dotnet new webapi -n MobilApiDersi --use-controllers

cd MobilApiDersi

# SQL Server ile EF Core kullanmak için.
dotnet add package Microsoft.EntityFrameworkCore.SqlServer

# Scaffold-DbContext komutunun çalışması için gerekli tasarım paketi.
dotnet add package Microsoft.EntityFrameworkCore.Design

# JWT Bearer tokenlarını doğrulamak için.
dotnet add package Microsoft.AspNetCore.Authentication.JwtBearer

# Swagger UI ve OpenAPI dokümantasyonu için.
dotnet add package Swashbuckle.AspNetCore

# dotnet ef komutunu sisteme kurar.
dotnet tool install --global dotnet-ef

Bu paketler ne yapıyor?

SqlServerEntity Framework Core'un SQL Server ile konuşmasını sağlar.
DesignDatabase First scaffold gibi geliştirme zamanı araçlarını sağlar.
JwtBearerAuthorization header içindeki Bearer tokenı okuyup doğrular.
SwashbuckleEndpointleri Swagger arayüzünde görmemizi ve test etmemizi sağlar.
Database First

6. SQL Server'dan C# modellerini üretelim

⏱ 30 dk

Database First yaklaşımında sınıfları önce biz yazmayız. EF Core veritabanındaki tabloları inceler ve bunlara karşılık gelen C# sınıflarını üretir.

Yetki tablosu
→
Yetki.cs
Kullanici tablosu
→
Kullanici.cs
Urun tablosu
→
Urun.cs

Windows Authentication kullanıyorsanız örnek komut. Tek satır halinde yazılmıştır; hem PowerShell hem bash terminalinde aynı şekilde çalışır.

Terminal · Database First
dotnet ef dbcontext scaffold "Server=localhost;Database=MobilApiDersiDb;Trusted_Connection=True;TrustServerCertificate=True" Microsoft.EntityFrameworkCore.SqlServer --output-dir Models --context-dir Data --context AppDbContext --no-onconfiguring --no-pluralize
Terminal tuzağı: Uzun komutları alt satıra bölmek için kullanılan \ karakteri bash'e aittir. Visual Studio ve Windows'ta varsayılan terminal PowerShell olduğu için orada \ çalışmaz ve komut parçalanır. PowerShell'de alt satıra bölmek gerekirse ters tik karakteri kullanılır. En güvenlisi komutu tek satır yazmaktır.
Komutu parçalara ayıralım:

dbcontext scaffold → veritabanını okuyup kod üretir.

--output-dir Models → tablo sınıflarını Models klasörüne koyar.

--context-dir Data → DbContext sınıfını Data klasörüne koyar.

--context AppDbContext → context sınıfının adını belirler.

--no-onconfiguring → bağlantı bilgisinin üretilen C# dosyasına gömülmesini engeller.

--no-pluralize → DbSet adlarının tablo adlarıyla birebir aynı kalmasını sağlar. Bu bayrak olmadan EF Core adları İngilizce çoğullama kuralıyla üretir ve Kullanici tablosu Kullanicis olur.

Visual Studio Package Manager Console alternatifi:
Scaffold-DbContext "Server=localhost;Database=MobilApiDersiDb;Trusted_Connection=True;TrustServerCertificate=True" Microsoft.EntityFrameworkCore.SqlServer -OutputDir Models -ContextDir Data -Context AppDbContext -NoOnConfiguring
Scaffold çıktısı

7. EF Core bize ne üretti?

⏱ 25 dk

Bu dosyalar otomatik oluşturulur. İlk aşamada elle değiştirmemek daha doğrudur; çünkü veritabanını yeniden scaffold ettiğinizde üzerlerine yazılabilir.

Models/Kullanici.cs — sadeleştirilmiş görünüm
public partial class Kullanici
{
    public int KullaniciId { get; set; }

    public string AdSoyad { get; set; } = null!;

    public string Email { get; set; } = null!;

    public string SifreSalt { get; set; } = null!;

    public string SifreHash { get; set; } = null!;

    public int YetkiId { get; set; }

    // Foreign Key sayesinde EF bu navigation property'yi oluşturur.
    public virtual Yetki Yetki { get; set; } = null!;
}
Data/AppDbContext.cs — önemli bölüm
public partial class AppDbContext : DbContext
{
    public AppDbContext(DbContextOptions<AppDbContext> options)
        : base(options)
    {
    }

    // Her DbSet veritabanındaki bir tabloyu temsil eder.
    // --no-pluralize kullandığımız için adlar tablo adlarıyla aynı kaldı.
    public virtual DbSet<Kullanici> Kullanici { get; set; }
    public virtual DbSet<Urun> Urun { get; set; }
    public virtual DbSet<Yetki> Yetki { get; set; }

    protected override void OnModelCreating(ModelBuilder modelBuilder)
    {
        // EF Core burada PK, FK, kolon uzunluğu ve tablo ilişkilerini
        // SQL Server şemasına göre otomatik yapılandırır.
        ...
    }
}
Sınıfta mutlaka gösterilecek nokta — DbSet adları: EF Core scaffold, tablo adlarını varsayılan olarak İngilizce çoğullama kütüphanesiyle (Humanizer) çoğullar. Yani --no-pluralize yazmazsanız Türkçe çoğul değil şu adlar üretilir:
TabloVarsayılan DbSet adı--no-pluralize ile
KullaniciKullanicisKullanici
UrunUrunsUrun
YetkiYetkisYetki
Controller'da _db.Urun yazıp derleme hatası almanın en sık sebebi budur. Üretilen AppDbContext.cs dosyasını açıp adları kendi gözünüzle doğrulayın.
Önemli düşünce: Bu derste veritabanı şeması “kaynak gerçek”tir. Tablo değişirse önce SQL Server değiştirilir, sonra gerekirse scaffold yeniden çalıştırılır.
Configuration

8. Connection String ve JWT ayarları

⏱ 20 dk

Scaffold komutunda --no-onconfiguring kullandık. Bu nedenle connection string'i merkezi olarak appsettings.json dosyasına koyacağız.

appsettings.json
{
  "ConnectionStrings": {
    "DefaultConnection": "Server=localhost;Database=MobilApiDersiDb;Trusted_Connection=True;TrustServerCertificate=True"
  },

  "Jwt": {
    "Key": "DERS_ICIN_EN_AZ_32_KARAKTERLIK_COK_UZUN_BIR_GIZLI_ANAHTAR_123",
    "Issuer": "MobilApiDersi",
    "Audience": "MobilApiDersiKullanicilari",
    "ExpireMinutes": 60
  },

  "Logging": {
    "LogLevel": {
      "Default": "Information",
      "Microsoft.AspNetCore": "Warning"
    }
  },

  "AllowedHosts": "*"
}
Gerçek projede: JWT Key ve canlı veritabanı şifreleri GitHub'a gönderilmez. Secret Manager veya environment variable kullanılır. Buradaki yapı sınıf ortamı içindir.
Security helper

9. Şifreyi doğrulama ve üretme

⏱ 30 dk

Neden ayrı bir PasswordHelper yazıyoruz?

ProblemVeritabanında düz şifre yok; sadece salt ve PBKDF2 hash var.
ÇözümKullanıcının girdiği şifreyi aynı salt ile tekrar hashleyip DB'deki sonuçla karşılaştıracağız.
AvantajŞifrenin kendisini saklamak zorunda kalmıyoruz.
Şifre doğrulama algoritması
Girilen şifreAdmin123!
+
DB'deki salt
→
PBKDF2
→
Yeni hash
⇄
DB hash
Helpers/PasswordHelper.cs
using System.Security.Cryptography;

namespace MobilApiDersi.Helpers;

public static class PasswordHelper
{
    public static bool Dogrula(
        string girilenSifre,
        string saltBase64,
        string hashBase64)
    {
        // SQL'de metin olarak tuttuğumuz Base64 salt değerini
        // tekrar byte dizisine çeviriyoruz.
        byte[] salt = Convert.FromBase64String(saltBase64);

        // Kullanıcının yazdığı şifreyi DB'de kullanılan yöntemle
        // tekrar hashliyoruz.
        byte[] hesaplananHash = Rfc2898DeriveBytes.Pbkdf2(
            password: girilenSifre,
            salt: salt,
            iterations: 100_000,
            hashAlgorithm: HashAlgorithmName.SHA256,
            outputLength: 32
        );

        // Veritabanındaki Base64 hash değerini byte dizisine çeviriyoruz.
        byte[] kayitliHash = Convert.FromBase64String(hashBase64);

        // İki byte dizisini güvenli biçimde karşılaştırıyoruz.
        // Eşitse şifre doğrudur.
        return CryptographicOperations.FixedTimeEquals(
            hesaplananHash,
            kayitliHash
        );
    }

    // Yeni kullanıcı kaydederken salt ve hash'i biz üreteceğiz.
    // Geriye iki Base64 metin dönüyor; ikisi de Kullanici tablosunda saklanacak.
    public static (string Salt, string Hash) Uret(string sifre)
    {
        // Her kullanıcı için rastgele ve benzersiz bir salt üretiyoruz.
        // Aynı şifreyi kullanan iki kişinin hash'i böylece farklı olur.
        byte[] salt = RandomNumberGenerator.GetBytes(16);

        // Doğrulamadaki ile birebir aynı ayarlar:
        // aynı tur sayısı, aynı algoritma, aynı uzunluk.
        byte[] hash = Rfc2898DeriveBytes.Pbkdf2(
            password: sifre,
            salt: salt,
            iterations: 100_000,
            hashAlgorithm: HashAlgorithmName.SHA256,
            outputLength: 32
        );

        // byte dizilerini SQL'de saklayabileceğimiz metne çeviriyoruz.
        return (
            Convert.ToBase64String(salt),
            Convert.ToBase64String(hash)
        );
    }
}

Salt neden her kullanıcıda farklı olmalı?

Salt olmasaydıAynı şifreyi seçen iki kullanıcının hash'i birebir aynı olurdu. Veritabanını gören biri "bu ikisi aynı şifreyi kullanıyor" derdi.
Hazır tablolarSaldırgan, yaygın şifrelerin hash'lerini önceden hesaplanmış listelerle karşılaştırabilirdi. Rastgele salt bu listeleri işe yaramaz hale getirir.
100.000 turPBKDF2'yi bilerek yavaşlatır. Tek bir doğrulama için fark edilmez, milyonlarca deneme yapmak isteyen için caydırıcıdır.
Dikkat: 4. bölümde SQL'e elle yazdığımız salt değerleri (admin-demo-salt-01) derste okunabilir olsun diye düz metindi. Uret metodu ise gerçek sistemlerdeki gibi rastgele 16 bayt üretir. İkisi de aynı Dogrula metoduyla çalışır; çünkü doğrulama saltın nereden geldiğini değil, yalnızca aynı salt olmasını önemser.
JWT üretimi

10. TokenService — tokenı kim üretecek?

⏱ 35 dk

Bu dosyanın görevi

Login başarılı olduktan sonra kullanıcıya JWT üretmek. Controller'ın içinde uzun token kodları yazmak yerine bu işi ayrı servise taşıyoruz.

Services/TokenService.cs
using System.IdentityModel.Tokens.Jwt;
using System.Security.Claims;
using System.Text;
using Microsoft.IdentityModel.Tokens;
using MobilApiDersi.Models;

namespace MobilApiDersi.Services;

public class TokenService
{
    private readonly IConfiguration _configuration;

    public TokenService(IConfiguration configuration)
    {
        // appsettings.json içindeki Jwt ayarlarına ulaşmak için.
        _configuration = configuration;
    }

    public string Uret(Kullanici kullanici)
    {
        // Claim = token içinde taşıyacağımız küçük bilgi parçaları.
        var claims = new List<Claim>
        {
            // Kullanıcının benzersiz ID'si.
            new Claim(
                ClaimTypes.NameIdentifier,
                kullanici.KullaniciId.ToString()
            ),

            // Kullanıcının adı.
            new Claim(
                ClaimTypes.Name,
                kullanici.AdSoyad
            ),

            // Kullanıcının e-postası.
            new Claim(
                ClaimTypes.Email,
                kullanici.Email
            ),

            // En kritik alanlardan biri:
            // [Authorize(Roles = "Admin")] bu claim'i kontrol eder.
            new Claim(
                ClaimTypes.Role,
                kullanici.Yetki.Ad
            )
        };

        // Tokenı imzalamak için gizli anahtarı byte dizisine çeviriyoruz.
        var key = new SymmetricSecurityKey(
            Encoding.UTF8.GetBytes(
                _configuration["Jwt:Key"]!
            )
        );

        // Token imzasında HMAC SHA-256 kullanacağız.
        var credentials = new SigningCredentials(
            key,
            SecurityAlgorithms.HmacSha256
        );

        // JWT nesnesini oluşturuyoruz.
        var token = new JwtSecurityToken(
            issuer: _configuration["Jwt:Issuer"],
            audience: _configuration["Jwt:Audience"],
            claims: claims,

            // Token 60 dakika sonra geçersiz olacak.
            expires: DateTime.UtcNow.AddMinutes(
                _configuration.GetValue<int>("Jwt:ExpireMinutes")
            ),

            signingCredentials: credentials
        );

        // JWT nesnesini mobil uygulamanın kullanabileceği
        // "xxxxx.yyyyy.zzzzz" biçimindeki metne dönüştürüyoruz.
        return new JwtSecurityTokenHandler().WriteToken(token);
    }
}
Login

11. Login endpointini yazalım

⏱ 40 dk

Önce DTO

Login sırasında tüm Kullanici nesnesini istemiyoruz. Yalnızca e-posta ve şifre gerekli.

DTOs/LoginDto.cs
using System.ComponentModel.DataAnnotations;

namespace MobilApiDersi.DTOs;

public class LoginDto
{
    // İstemcinin gönderdiği e-posta.
    // [Required] boş gelirse API daha controller'a girmeden 400 döndürür.
    [Required(ErrorMessage = "E-posta zorunludur.")]
    [EmailAddress(ErrorMessage = "Geçerli bir e-posta giriniz.")]
    public string Email { get; set; } = string.Empty;

    // İstemcinin gönderdiği düz şifre.
    // Bu değer sadece giriş sırasında gelir;
    // veritabanında düz metin olarak tutulmaz.
    [Required(ErrorMessage = "Şifre zorunludur.")]
    public string Sifre { get; set; } = string.Empty;
}
Doğrulama kurallarının nasıl çalıştığını 15. bölümde ayrıntılı göreceğiz. Şimdilik bilmemiz gereken: [ApiController] sayesinde bu kurallara uymayan istek controller'a hiç ulaşmaz, otomatik 400 Bad Request döner.

AuthController

Controllers/AuthController.cs
using Microsoft.AspNetCore.Authorization;
using Microsoft.AspNetCore.Mvc;
using Microsoft.EntityFrameworkCore;
using MobilApiDersi.Data;
using MobilApiDersi.DTOs;
using MobilApiDersi.Helpers;
using MobilApiDersi.Services;

namespace MobilApiDersi.Controllers;

[ApiController]
[Route("api/[controller]")]
public class AuthController : ControllerBase
{
    private readonly AppDbContext _db;
    private readonly TokenService _tokenService;

    public AuthController(
        AppDbContext db,
        TokenService tokenService)
    {
        _db = db;
        _tokenService = tokenService;
    }

    // Kullanıcının henüz tokenı olmadığı için
    // login endpointi anonim erişime açık olmalı.
    [AllowAnonymous]
    [HttpPost("login")]
    public async Task<IActionResult> Login(LoginDto dto)
    {
        // Kullanıcıyı e-posta ile arıyoruz.
        // Include ile Yetki tablosunu da getiriyoruz;
        // çünkü token içine Admin/Personel rolünü yazacağız.
        var kullanici = await _db.Kullanici
            .Include(x => x.Yetki)
            .FirstOrDefaultAsync(x => x.Email == dto.Email);

        // Böyle bir e-posta yoksa 401 döner.
        if (kullanici is null)
        {
            return Unauthorized(new
            {
                mesaj = "E-posta veya şifre hatalı."
            });
        }

        // Girilen şifreyi hashleyip kayıtlı hash ile karşılaştırıyoruz.
        bool sifreDogru = PasswordHelper.Dogrula(
            dto.Sifre,
            kullanici.SifreSalt,
            kullanici.SifreHash
        );

        // Şifre yanlışsa yine 401 döner.
        if (!sifreDogru)
        {
            return Unauthorized(new
            {
                mesaj = "E-posta veya şifre hatalı."
            });
        }

        // Kullanıcı doğrulandı.
        // Artık JWT token üretebiliriz.
        string token = _tokenService.Uret(kullanici);

        // Mobil uygulamanın ihtiyaç duyacağı bilgileri geri döndürüyoruz.
        return Ok(new
        {
            token,
            kullanici = new
            {
                kullanici.KullaniciId,
                kullanici.AdSoyad,
                kullanici.Email,
                rol = kullanici.Yetki.Ad
            }
        });
    }
}
Email ile kullanıcıyı bul.
Kullanıcı yoksa 401 döndür.
Şifre hash'ini karşılaştır.
Şifre yanlışsa 401 döndür.
Token üret.
Token + kullanıcı bilgilerini 200 OK ile gönder.
Kullanıcı kaydı

12. Yeni kullanıcıyı API oluştursun

⏱ 20 dk

Bu bölüm neden var?

Eksik halkaŞu ana kadar salt ve hash'i hazır aldık. Öğrenci bunların nasıl üretildiğini görmedi.
Çözüm9. bölümde yazdığımız PasswordHelper.Uret metodunu kullanan bir kayıt endpointi.
KuralYeni kullanıcıyı yalnızca Admin ekleyebilir. Bu bir şirket uygulaması; herkes kendi kendine hesap açamaz.
Tavuk-yumurta sorusu: Kayıt endpointi Admin tokenı istiyorsa ilk Admin nereden gelecek? Cevap: 4. bölümde SQL ile elle eklediğimiz kullanıcıdan. Her sistemde ilk yönetici hesabı uygulama dışından (kurulum scripti, seed, elle kayıt) oluşturulur.

Önce DTO

DTOs/RegisterDto.cs
using System.ComponentModel.DataAnnotations;

namespace MobilApiDersi.DTOs;

public class RegisterDto
{
    [Required(ErrorMessage = "Ad soyad zorunludur.")]
    [StringLength(100, ErrorMessage = "Ad soyad en fazla 100 karakter olabilir.")]
    public string AdSoyad { get; set; } = string.Empty;

    [Required(ErrorMessage = "E-posta zorunludur.")]
    [EmailAddress(ErrorMessage = "Geçerli bir e-posta giriniz.")]
    [StringLength(150)]
    public string Email { get; set; } = string.Empty;

    [Required(ErrorMessage = "Şifre zorunludur.")]
    [MinLength(6, ErrorMessage = "Şifre en az 6 karakter olmalıdır.")]
    public string Sifre { get; set; } = string.Empty;

    // 1 = Admin, 2 = Personel
    [Range(1, int.MaxValue, ErrorMessage = "Yetki seçilmelidir.")]
    public int YetkiId { get; set; }
}

AuthController'a eklenecek action

Dosyanın en üstüne şu using satırını ekleyin:

using MobilApiDersi.Models; → Kullanici sınıfını new ile oluşturabilmek için.

Controllers/AuthController.cs — yeni action
// Yeni kullanıcıyı yalnızca Admin ekleyebilir.
[Authorize(Roles = "Admin")]
[HttpPost("register")]
public async Task<IActionResult> Register(RegisterDto dto)
{
    // Email alanı veritabanında UNIQUE.
    // Hatayı SQL'den almak yerine önce kendimiz kontrol ediyoruz;
    // böylece kullanıcıya anlamlı bir mesaj dönebiliyoruz.
    bool emailKayitli = await _db.Kullanici
        .AnyAsync(x => x.Email == dto.Email);

    if (emailKayitli)
    {
        // 409 Conflict: istek geçerli ama mevcut durumla çakışıyor.
        return Conflict(new
        {
            mesaj = "Bu e-posta zaten kayıtlı."
        });
    }

    // Foreign Key hatası almadan önce yetkinin var olduğunu doğruluyoruz.
    bool yetkiVar = await _db.Yetki
        .AnyAsync(x => x.YetkiId == dto.YetkiId);

    if (!yetkiVar)
    {
        return BadRequest(new
        {
            mesaj = "Geçersiz yetki."
        });
    }

    // İşin kalbi burası:
    // Düz şifre hiçbir yere yazılmadan salt ve hash'e dönüştürülüyor.
    var (salt, hash) = PasswordHelper.Uret(dto.Sifre);

    var kullanici = new Kullanici
    {
        AdSoyad = dto.AdSoyad,
        Email = dto.Email,
        SifreSalt = salt,
        SifreHash = hash,
        YetkiId = dto.YetkiId
    };

    _db.Kullanici.Add(kullanici);

    // INSERT SQL'i burada çalışır.
    await _db.SaveChangesAsync();

    // Şifreyle ilgili hiçbir alanı geri döndürmüyoruz.
    return Ok(new
    {
        kullanici.KullaniciId,
        kullanici.AdSoyad,
        kullanici.Email
    });
}
DTO doğrulamasından geçen istek action'a ulaşır.
E-posta zaten kayıtlıysa 409 döndür.
Yetki geçersizse 400 döndür.
Rastgele salt üret, şifreyi hashle.
Kullanıcıyı kaydet.
Şifre alanları hariç bilgileri döndür.
Halka kapandı: Artık register ile oluşturulan kullanıcı, hiçbir elle müdahale olmadan login ile giriş yapabiliyor. Derste mutlaka deneyin — kayıt → giriş → token zincirini görmek, konuyu tek başına anlatan en güçlü an.
Claim okuma

13. "Ben kimim?" — tokenın içini API nasıl okur?

⏱ 15 dk

10. bölümde tokenın içine claim yazdık. Peki istek geldiğinde o bilgileri geri nasıl okuyacağız? Bunun için veritabanına gitmeye gerek yok: ASP.NET Core, tokenı doğruladıktan sonra claim'leri hazır biçimde User nesnesine koyar.

Claim'in yolculuğu
Login
Kullanıcı DB'den okunur→Claim'ler tokena yazılır
Sonraki istek
Bearer token→İmza doğrulanır→Claim'ler User'a yüklenir
Controller
User.FindFirst(...)→DB'ye gitmeden kullanıcı belli
Dosyanın en üstüne şu using satırını ekleyin:

using System.Security.Claims; → ClaimTypes sabitlerini kullanabilmek için.

Controllers/AuthController.cs — yeni action
// Geçerli tokenı olan herkes kendi bilgisini sorabilir.
// Rol şartı yok; Admin de Personel de çağırabilir.
[Authorize]
[HttpGet("me")]
public IActionResult Me()
{
    // TokenService.Uret içinde yazdığımız claim'ler
    // burada User nesnesinin içinde hazır bekliyor.
    string? kullaniciId = User
        .FindFirst(ClaimTypes.NameIdentifier)?.Value;

    string? adSoyad = User
        .FindFirst(ClaimTypes.Name)?.Value;

    string? email = User
        .FindFirst(ClaimTypes.Email)?.Value;

    string? rol = User
        .FindFirst(ClaimTypes.Role)?.Value;

    return Ok(new
    {
        kullaniciId,
        adSoyad,
        email,
        rol,

        // Rol kontrolünü attribute dışında, kod içinde de yapabiliriz.
        // Örnek: aynı endpoint Admin'e fazladan alan döndürsün.
        adminMi = User.IsInRole("Admin")
    });
}

Bu neden önemli?

Mobil tarafı"Profilim" ekranı, uygulama açılışında tokenın hâlâ geçerli olup olmadığını bu endpointle sınar.
Veri filtreleme"Benim siparişlerim" gibi listelerde kullanıcı id'si istemciden değil tokendan alınır. İstemcinin gönderdiği id'ye güvenilmez.
PerformansHer istekte kullanıcıyı veritabanından çekmeye gerek kalmaz; kimlik bilgisi zaten tokenda taşınır.
Altın kural: "Hangi kullanıcı?" sorusunun cevabı asla istemcinin gönderdiği gövdeden veya query parametresinden alınmaz. Aksi halde Personel, ?kullaniciId=1 yazarak Admin'in verisini okuyabilir. Doğru kaynak her zaman User nesnesidir.
Yetki

14. Authentication ve Authorization farkı

⏱ 20 dk
Authentication“Sen kimsin?” sorusuna cevap verir. Tokenın geçerli olup olmadığı burada kontrol edilir.
Authorization“Bunu yapmaya yetkin var mı?” sorusuna cevap verir. Admin/Personel kontrolü burada yapılır.
Attribute mantığı
// Geçerli tokenı olan herkes.
[Authorize]

// Sadece Admin rolü.
[Authorize(Roles = "Admin")]
Token var mı?
→
Geçerli mi?
→
Rol uygun mu?
→
Action çalışır
Veri doğrulama

15. DTO ve gelen verinin doğrulanması

⏱ 25 dk

CRUD'a geçmeden önce bir soru: ürün eklerken istemciden doğrudan Urun entity'sini mi alalım? Kolay görünür ama iki sorun doğurur.

⚠️ Fazla alan sorunuİstemci UrunId gönderebilir. Entity büyüdükçe (ör. OlusturanKullaniciId) istemcinin doldurmaması gereken alanlar da açığa çıkar. Buna over-posting denir.
⚠️ Şema bağımlılığıEntity veritabanı şemasını yansıtır. Tabloyu değiştirdiğiniz anda API sözleşmeniz de habersizce değişir.
Çözüm aslında tanıdık: Login'de tüm Kullanici nesnesini istemeyip LoginDto yazmıştık. Aynı fikri ürün için de uyguluyoruz.
DTOs/UrunDto.cs
using System.ComponentModel.DataAnnotations;

namespace MobilApiDersi.DTOs;

public class UrunDto
{
    // Dikkat: UrunId yok.
    // Id'yi SQL Server üretir, istemcinin söz hakkı yoktur.

    [Required(ErrorMessage = "Ürün adı zorunludur.")]
    [StringLength(120, MinimumLength = 2,
        ErrorMessage = "Ürün adı 2-120 karakter olmalıdır.")]
    public string Ad { get; set; } = string.Empty;

    [Range(0.01, 1_000_000,
        ErrorMessage = "Fiyat 0'dan büyük olmalıdır.")]
    public decimal Fiyat { get; set; }

    [Range(0, int.MaxValue,
        ErrorMessage = "Stok negatif olamaz.")]
    public int Stok { get; set; }
}

Kuralı kim uyguluyor?

[ApiController] attribute'u sayesinde bu kontrolü elle yazmıyoruz. Kurallara uymayan istek action'a hiç girmez; ASP.NET Core otomatik olarak 400 döndürür.

HTTP Request
→
Model bindingJSON → DTO
→
Doğrulama[Required] [Range]
→
Actionsadece geçerli veri

Geçersiz istek gönderirsek ne dönüyor?

POST /api/urunler · istek
{
  "ad": "",
  "fiyat": -5,
  "stok": 3
}
400 Bad Request · cevap
{
  "title": "One or more validation errors occurred.",
  "status": 400,
  "errors": {
    "Ad": [
      "Ürün adı zorunludur."
    ],
    "Fiyat": [
      "Fiyat 0'dan büyük olmalıdır."
    ]
  }
}

En çok kullanılan doğrulama attribute'ları

[Required]Alan boş veya null olamaz.
[StringLength]Metnin en az / en fazla uzunluğu. Veritabanındaki NVARCHAR sınırıyla aynı tutun.
[Range]Sayısal alt ve üst sınır. Negatif fiyat ve negatif stoku buradan engelliyoruz.
[EmailAddress]Metnin e-posta biçiminde olup olmadığı.
Doğrulama güvenlik değildir. İstemci tarafındaki kontroller kullanıcı deneyimi içindir; atlatılabilir. Asıl doğrulama her zaman sunucuda yapılır. Veritabanındaki NOT NULL ve UNIQUE kısıtları ise son savunma hattıdır.
CRUD

16. Ürün Controller

⏱ 55 dk

Bu controller'ın kuralı

Controller seviyesindeki [Authorize] nedeniyle bütün ürün endpointleri token ister. POST, PUT ve DELETE üzerinde ayrıca Admin rolü kontrol edilir.

Controllers/UrunlerController.cs
using Microsoft.AspNetCore.Authorization;
using Microsoft.AspNetCore.Mvc;
using Microsoft.EntityFrameworkCore;
using MobilApiDersi.Data;
using MobilApiDersi.DTOs;
using MobilApiDersi.Models;

namespace MobilApiDersi.Controllers;

[ApiController]
[Route("api/[controller]")]

 // Controller'daki bütün actionlar için geçerli token gerekir.
[Authorize]
public class UrunlerController : ControllerBase
{
    private readonly AppDbContext _db;

    public UrunlerController(AppDbContext db)
    {
        _db = db;
    }

    // GET /api/urunler
    // Admin ve Personel kullanabilir.
    [HttpGet]
    public async Task<IActionResult> Listele()
    {
        var urunler = await _db.Urun
            .OrderBy(x => x.UrunId)
            .ToListAsync();

        return Ok(urunler);
    }

    // GET /api/urunler/3
    // Admin ve Personel kullanabilir.
    [HttpGet("{id:int}")]
    public async Task<IActionResult> Getir(int id)
    {
        var urun = await _db.Urun.FindAsync(id);

        if (urun is null)
        {
            return NotFound(new
            {
                mesaj = "Ürün bulunamadı."
            });
        }

        return Ok(urun);
    }

    // POST /api/urunler
    // Sadece Admin yeni ürün ekleyebilir.
    [Authorize(Roles = "Admin")]
    [HttpPost]
    public async Task<IActionResult> Ekle(UrunDto dto)
    {
        // DTO'dan entity'ye dönüşümü burada yapıyoruz.
        // İstemci UrunId gönderemediği için ayrıca temizlemeye gerek yok;
        // IDENTITY değerini SQL Server üretecek.
        var urun = new Urun
        {
            Ad = dto.Ad,
            Fiyat = dto.Fiyat,
            Stok = dto.Stok
        };

        _db.Urun.Add(urun);
        await _db.SaveChangesAsync();

        // 201 Created döndürür.
        // Ayrıca yeni kaydın hangi GET adresinden bulunacağını bildirir.
        return CreatedAtAction(
            nameof(Getir),
            new { id = urun.UrunId },
            urun
        );
    }

    // PUT /api/urunler/3
    // Sadece Admin güncelleyebilir.
    [Authorize(Roles = "Admin")]
    [HttpPut("{id:int}")]
    public async Task<IActionResult> Guncelle(
        int id,
        UrunDto dto)
    {
        // Önce mevcut kayıt bulunur.
        var urun = await _db.Urun.FindAsync(id);

        if (urun is null)
        {
            return NotFound(new
            {
                mesaj = "Ürün bulunamadı."
            });
        }

        // Veritabanındaki entity'nin alanlarını değiştiriyoruz.
        urun.Ad = dto.Ad;
        urun.Fiyat = dto.Fiyat;
        urun.Stok = dto.Stok;

        // UPDATE SQL'i burada çalışır.
        await _db.SaveChangesAsync();

        return Ok(urun);
    }

    // DELETE /api/urunler/3
    // Sadece Admin silebilir.
    [Authorize(Roles = "Admin")]
    [HttpDelete("{id:int}")]
    public async Task<IActionResult> Sil(int id)
    {
        var urun = await _db.Urun.FindAsync(id);

        if (urun is null)
        {
            return NotFound(new
            {
                mesaj = "Ürün bulunamadı."
            });
        }

        _db.Urun.Remove(urun);

        // DELETE SQL'i burada çalışır.
        await _db.SaveChangesAsync();

        // Başarılı fakat response body yok.
        return NoContent();
    }
}
HTTPEndpointİşlemPersonelAdmin
GET/api/urunlerListele✅✅
GET/api/urunler/{id}Detay✅✅
POST/api/urunlerEkle❌✅
PUT/api/urunler/{id}Güncelle❌✅
DELETE/api/urunler/{id}Sil❌✅
Fark ettiniz mi? POST ve PUT artık Urun değil UrunDto alıyor. Böylece urun.UrunId = 0; satırına gerek kalmadı: istemci zaten id gönderemiyor. İstek gövdesi DTO'dur, cevap ise entity olarak dönüyor — küçük projelerde kabul edilebilir bir sadeleştirme.
Admin endpointi

17. Kullanıcıları listeleme

⏱ 25 dk

Parola salt/hash alanlarını istemciye döndürmeyeceğiz. Sadece gerekli kullanıcı bilgileri seçilecek.

Controllers/KullanicilarController.cs
using Microsoft.AspNetCore.Authorization;
using Microsoft.AspNetCore.Mvc;
using Microsoft.EntityFrameworkCore;
using MobilApiDersi.Data;

namespace MobilApiDersi.Controllers;

[ApiController]
[Route("api/[controller]")]

 // Bu controller'a yalnızca Admin girebilir.
[Authorize(Roles = "Admin")]
public class KullanicilarController : ControllerBase
{
    private readonly AppDbContext _db;

    public KullanicilarController(AppDbContext db)
    {
        _db = db;
    }

    // GET /api/kullanicilar
    [HttpGet]
    public async Task<IActionResult> Listele()
    {
        var kullanicilar = await _db.Kullanici

            // Rol adını kullanacağımız için Yetki tablosunu ilişkiye dahil ediyoruz.
            .Include(x => x.Yetki)

            // SELECT ile sadece dışarı göndermek istediğimiz alanları seçiyoruz.
            // SifreHash ve SifreSalt kesinlikle response'a dahil edilmiyor.
            .Select(x => new
            {
                x.KullaniciId,
                x.AdSoyad,
                x.Email,
                Rol = x.Yetki.Ad
            })

            .ToListAsync();

        return Ok(kullanicilar);
    }
}
Swagger

18. .NET 10'da Swagger kurulumu ve Authorize kutusu

⏱ 30 dk

.NET 9 ve sonrasında Swashbuckle proje şablonuna varsayılan olarak eklenmiyor. Biz Swagger UI istediğimiz için paketi kendimiz kurduk.

Swagger neden önemli?

DokümantasyonAPI'deki GET, POST, PUT ve DELETE endpointlerini listeler.
TestMobil uygulama yazmadan HTTP istekleri gönderebiliriz.
JWTAuthorize butonundan token girerek korumalı endpointleri deneyebiliriz.

Swagger'da token nasıl girilir?

POST /api/auth/login endpointini açın, Try it out deyin ve e-posta/şifre gönderin.
Cevaptaki token değerini tırnaklar olmadan kopyalayın.
Sayfanın sağ üstündeki Authorize 🔒 düğmesine basın.
Açılan kutuya yalnızca tokenı yapıştırıp Authorize deyin, sonra Close.
Artık kilit simgesi kapalı görünür; bütün istekler Authorization başlığıyla gider.
Dersin en sık takıldığı yer: Authorize kutusuna Bearer eyJhbGciOi... yazmayın. SecuritySchemeType.Http + Scheme = "bearer" tanımladığımız için Swagger Bearer önekini kendisi ekler. Elle yazarsanız başlık Bearer Bearer ... olur ve sonuç hep 401 gelir.
Tokenı değiştirmek için: Personel'den Admin'e geçerken Authorize kutusunu açıp önce Logout, sonra yeni tokenla tekrar Authorize deyin. Eski token kutuda kalırsa 403 almaya devam edersiniz.
Tokenın gerçekten gittiğini nasıl doğrularım?
Swagger her isteğin altında Curl karşılığını gösterir. Orada -H "Authorization: Bearer eyJ..." satırını görüyorsanız token gidiyordur. Göremiyorsanız Authorize adımı tamamlanmamıştır. Tarayıcının F12 → Network sekmesi de aynı başlığı gösterir.
Uygulamanın merkezi

19. Program.cs — her şeyi birbirine bağlayalım

⏱ 45 dk

Program.cs, hangi servislerin kullanılacağını ve HTTP isteğinin hangi middleware'lerden geçeceğini belirler.

Bir HTTP isteğinin middleware yolculuğu
HTTP Request
→
AuthenticationToken doğru mu?
→
AuthorizationRol uygun mu?
→
Controller
→
HTTP Response
Program.cs
using System.Text;
using Microsoft.AspNetCore.Authentication.JwtBearer;
using Microsoft.EntityFrameworkCore;
using Microsoft.IdentityModel.Tokens;
using Microsoft.OpenApi;
using MobilApiDersi.Data;
using MobilApiDersi.Services;

var builder = WebApplication.CreateBuilder(args);

// Controller sınıflarını kullanacağımızı ASP.NET Core'a bildiriyoruz.
builder.Services.AddControllers();


// ------------------------------------------------------------
// 1) VERİTABANI BAĞLANTISI
// ------------------------------------------------------------

// Database First ile üretilen AppDbContext'i Dependency Injection'a ekliyoruz.
// Connection string appsettings.json içinden okunuyor.
builder.Services.AddDbContext<AppDbContext>(options =>
{
    options.UseSqlServer(
        builder.Configuration.GetConnectionString("DefaultConnection")
    );
});


// ------------------------------------------------------------
// 2) KENDİ SERVİSLERİMİZ
// ------------------------------------------------------------

// Login başarılı olduğunda JWT üretmek için yazdığımız servis.
// Scoped = her HTTP isteğinde ayrı servis örneği oluşturulur.
builder.Services.AddScoped<TokenService>();


// ------------------------------------------------------------
// 3) JWT AUTHENTICATION
// ------------------------------------------------------------

builder.Services
    .AddAuthentication(JwtBearerDefaults.AuthenticationScheme)
    .AddJwtBearer(options =>
    {
        // API'ye gelen tokenın hangi kurallarla kontrol edileceğini belirliyoruz.
        options.TokenValidationParameters = new TokenValidationParameters
        {
            // Tokenı üreten sistem doğru mu?
            ValidateIssuer = true,

            // Token bu API için mi üretilmiş?
            ValidateAudience = true,

            // Tokenın süresi dolmuş mu?
            ValidateLifetime = true,

            // Tokenın imzası bizim gizli anahtarımızla mı oluşturulmuş?
            ValidateIssuerSigningKey = true,

            // Beklenen issuer.
            ValidIssuer = builder.Configuration["Jwt:Issuer"],

            // Beklenen audience.
            ValidAudience = builder.Configuration["Jwt:Audience"],

            // Token imzasını doğrulamak için kullanacağımız gizli anahtar.
            IssuerSigningKey = new SymmetricSecurityKey(
                Encoding.UTF8.GetBytes(
                    builder.Configuration["Jwt:Key"]!
                )
            )
        };
    });

// [Authorize] attribute'larının çalışmasını sağlar.
builder.Services.AddAuthorization();


// ------------------------------------------------------------
// 4) SWAGGER / OPENAPI
// ------------------------------------------------------------

// Controller endpointlerinin Swagger tarafından keşfedilmesini sağlar.
builder.Services.AddEndpointsApiExplorer();

builder.Services.AddSwaggerGen(options =>
{
    // Swagger dokümanının başlığı ve versiyonu.
    options.SwaggerDoc("v1", new OpenApiInfo
    {
        Title = "Mobil API Dersi",
        Version = "v1"
    });

    // Swagger'a "Bu API Bearer JWT kullanıyor" bilgisini ekliyoruz.
    options.AddSecurityDefinition(
        "bearer",
        new OpenApiSecurityScheme
        {
            Type = SecuritySchemeType.Http,
            Scheme = "bearer",
            BearerFormat = "JWT",
            Description = "Login'den aldığınız JWT tokenı giriniz."
        }
    );

    // Swagger'daki endpointlerin Authorize butonundaki
    // Bearer tokenı kullanmasını sağlıyoruz.
    options.AddSecurityRequirement(document =>
        new OpenApiSecurityRequirement
        {
            [new OpenApiSecuritySchemeReference(
                "bearer",
                document
            )] = []
        }
    );
});


// ------------------------------------------------------------
// 5) CORS
// ------------------------------------------------------------

// Tarayıcı, bir sayfanın kendi adresinden FARKLI bir adrese
// istek atmasını varsayılan olarak engeller. Buna same-origin politikası denir.
// Web istemcimiz ve Swagger dışındaki test araçları API'ye
// başka bir adresten bağlanacağı için bu izni açıyoruz.
builder.Services.AddCors(options =>
{
    options.AddPolicy("DersPolitikasi", policy =>
    {
        policy
            .AllowAnyOrigin()
            .AllowAnyMethod()
            .AllowAnyHeader();
    });
});


var app = builder.Build();


// ------------------------------------------------------------
// 6) HTTP PIPELINE
// ------------------------------------------------------------

// Swagger'ı yalnızca geliştirme ortamında açıyoruz.
if (app.Environment.IsDevelopment())
{
    app.UseSwagger();
    app.UseSwaggerUI();
}

// HTTP isteğini HTTPS'e yönlendirir.
app.UseHttpsRedirection();

// CORS, kimlik kontrolünden ÖNCE çalışmalıdır.
// Aksi halde tarayıcının ön kontrol (preflight) isteği 401 ile geri döner.
app.UseCors("DersPolitikasi");


// ÇOK ÖNEMLİ:
// Önce "Bu kullanıcı kim?" sorusu cevaplanır.
app.UseAuthentication();

// Sonra "Bu kullanıcı bu işlemi yapabilir mi?" kontrol edilir.
app.UseAuthorization();

// Controller route'larını aktif eder.
app.MapControllers();

// Uygulamayı başlatır.
app.Run();
Sıra önemli: UseCors() → UseAuthentication() → UseAuthorization(). Önce "nereden geliyor", sonra "sen kimsin", en son "bunu yapabilir misin".

CORS tam olarak neyi çözüyor?

SorunTarayıcı, localhost:3000'daki sayfanın localhost:5001'deki API'ye istek atmasını güvenlik gereği engeller.
Kim etkilenir?Yalnızca tarayıcı tabanlı istemciler. Swagger aynı adreste olduğu için, Postman ve mobil uygulamalar da tarayıcı olmadığı için CORS hatası görmez.
BelirtiTarayıcı konsolunda "blocked by CORS policy" yazar; API logunda ise genellikle hiçbir şey görünmez.
Gerçek projede AllowAnyOrigin kullanılmaz. Sınıf ortamında işi kolaylaştırsın diye böyle yazdık. Canlıda izin verilen adresler tek tek belirtilir: .WithOrigins("https://uygulamam.com"). Ayrıca AllowAnyOrigin ile AllowCredentials aynı anda kullanılamaz; .NET bunu çalışma anında hata vererek engeller.
Swagger laboratuvarı

20. Baştan sona test senaryosu

⏱ 45 dk
dotnet run ile API'yi başlat.
Tarayıcıdan /swagger adresine git.
Token olmadan GET /api/urunler çağır → 401 bekle.
POST /api/auth/login ile Personel olarak giriş yap.
Dönen tokenı kopyala, Swagger → Authorize alanına gir.
GET ürünler çağır → 200 bekle.
GET /api/auth/me çağır → rolün "Personel" geldiğini gör.
POST ürün çağır → Personel olduğu için 403 bekle.
Authorize kutusundan Logout yap, Admin ile login ol, yeni tokenı gir.
GET /api/auth/me çağır → bu kez rol "Admin", adminMi true.
Boş adlı ve negatif fiyatlı bir ürün POST et → 400 ve hata listesini gör.
Geçerli ürünle POST / PUT / DELETE işlemlerini sırayla dene.
GET /api/kullanicilar çağır → Admin ile 200 bekle.
POST /api/auth/register ile yeni bir Personel oluştur.
Yeni kullanıcıyla login ol → kayıt-giriş zincirinin çalıştığını doğrula.
Aynı e-postayla tekrar register dene → 409 bekle.

Personel login

POST /api/auth/login
{
  "email": "personel@ders.com",
  "sifre": "Personel123!"
}

Admin login

POST /api/auth/login
{
  "email": "admin@ders.com",
  "sifre": "Admin123!"
}

Yeni ürün ekleme

POST /api/urunler
{
  "ad": "Web Kamera",
  "fiyat": 1750,
  "stok": 8
}

Ürün güncelleme

PUT /api/urunler/1
{
  "ad": "Mekanik Klavye",
  "fiyat": 1900,
  "stok": 10
}

Doğrulamayı kasten bozalım

POST /api/urunler · 400 bekleniyor
{
  "ad": "",
  "fiyat": -5,
  "stok": -2
}

Yeni kullanıcı kaydı

POST /api/auth/register · Admin tokenı gerekir
{
  "adSoyad": "Ayşe Yılmaz",
  "email": "ayse@ders.com",
  "sifre": "Ayse123!",
  "yetkiId": 2
}
Dersin doruk noktası: Yukarıdaki kullanıcıyı oluşturduktan hemen sonra ayse@ders.com / Ayse123! ile login olun. SQL'e hiç dokunmadan, şifre hiçbir yerde düz metin tutulmadan yeni bir kullanıcı sisteme girdi.
HTTP durum kodları

21. 400, 401 ve 403 neden farklı?

⏱ 15 dk
Token yok / geçersiz
→
401Unauthorized
Token geçerli ama rol yetersiz
→
403Forbidden
Kimlik ve rol uygun, veri bozuk
→
400Bad Request
Üçünü tek cümlede ayırt edin: 401 = seni tanımıyorum, 403 = seni tanıyorum ama izin yok, 400 = seni tanıyorum, iznin de var, ama gönderdiğin veri hatalı.
DurumSonuçNeden?
Token göndermeden GET /api/urunler401Kimlik doğrulanamadı.
Personel tokenı ile GET /api/urunler200Personelin bu işleme izni var.
Personel tokenı ile POST /api/urunler403Kimliği belli ama rolü yetersiz.
Admin tokenı ile POST /api/urunler201Kimliği ve rolü uygun.
Admin tokenı ile boş adlı ürün POST400Kimlik ve rol uygun; gönderilen veri kurallara aykırı.
Kayıtlı e-posta ile POST /api/auth/register409İstek geçerli ama mevcut kayıtla çakışıyor.
Süresi dolmuş token ile herhangi bir istek401Token geçerliydi ama artık değil.
Öğrenci uygulaması

22. Dersten sonra tek başınıza yapın

⏱ 45–60 dk
Kendinizi test edin: Database First ne demektir?
Veritabanının önce oluşturulması, ardından mevcut veritabanı şemasından C# DbContext ve entity sınıflarının scaffold edilmesidir.
Tokenın içine neden Rol bilgisi koyduk?
[Authorize(Roles = "Admin")] kontrolünün kullanıcının hangi role sahip olduğunu token üzerinden anlayabilmesi için.
Neden Kullanici response'unda SifreHash göndermiyoruz?
İstemcinin hiçbir zaman parola hash'i veya salt gibi güvenlik bilgilerine ihtiyacı yoktur. Gereksiz hassas veri dışarı gönderilmez.
Her kullanıcının saltı neden farklı?
Aynı şifreyi seçen iki kullanıcının hash'i aynı çıkmasın diye. Rastgele salt, önceden hesaplanmış hash tablolarını da işe yaramaz hale getirir.
"Hangi kullanıcı?" bilgisini nereden alırız?
İstemcinin gönderdiği gövdeden veya query parametresinden değil, her zaman tokendan gelen User claim'lerinden. Aksi halde bir kullanıcı başkasının id'sini yazarak onun verisine ulaşabilir.
Neden POST/PUT işlemlerinde entity yerine DTO kullanıyoruz?
İstemcinin doldurmaması gereken alanları (Id gibi) göndermesini engellemek ve API sözleşmesini veritabanı şemasından ayırmak için.
400 ile 403 arasındaki fark nedir?
403'te kimlik ve yetki belli ama işlem bu role kapalıdır. 400'de yetki sorunu yoktur; gönderilen verinin kendisi kurallara uymaz.

4 saatlik derste önerilen akış

Bölüm başlıklarındaki ⏱ süreleri, konu tam derinliğiyle anlatıldığında geçen süredir ve toplamı 4 saati aşar. Tek oturumda yetiştirmek için önerilen sıkıştırılmış akış:

SüreBölümİçerikNasıl?
0–25 dk1–2Büyük resim, token ve JWTAnlatım + jwt.io gösterisi
25–60 dk3–4SSMS'te veritabanı ve örnek verilerScriptler hazır verilir, birlikte çalıştırılır
60–105 dk5–7Proje, paketler, Database First scaffoldCanlı kodlama; DbSet adları açılıp gösterilir
105–115 dk—Ara—
115–155 dk8–11appsettings, PasswordHelper, TokenService, LoginCanlı kodlama
155–180 dk12–14Kullanıcı kaydı, "ben kimim?", yetkilendirmeregister + me yazılır, kayıt→giriş zinciri denenir
180–210 dk15–17DTO/doğrulama, ürün CRUD, kullanıcı listesiGET ve POST yazılır, PUT/DELETE kopyalanır
210–235 dk18–21Swagger, Program.cs, baştan sona testSwagger laboratuvarı — 400/401/403 canlı gösterilir
235–240 dk22Ödev ve kapanışGörev listesi dağıtılır

Hoca notları

En riskli yer3. ve 4. bölümler. SQL scriptlerini derse gelmeden önce dağıtmak yaklaşık 20 dakika kazandırır.
Zaman daralırsa15. bölümdeki UrunDto ve 12. bölümdeki register hazır verilip üzerinden okunabilir. Asla atlanmaması gereken yer 16–21 arası Swagger testidir — öğrenci sonucu görmeden ayrılmamalı.
Kritik anKayıt → giriş zinciri (12. bölüm sonu). Tüm parçaların birleştiği tek gösteri budur.
Ders sonunda öğrencinin kurabilmesi gereken cümle: “Veritabanını SSMS'te oluşturdum, EF Core ile Database First modellerimi ürettim, login ile JWT aldım ve rol bazlı yetkilendirme kullanarak endpointleri korudum.”

Gelecek hafta

Bugüne kadar API'yi Swagger üzerinden test ettik. Önümüzdeki hafta asıl istemciyi yazmaya başlıyoruz: mobil uygulamadan HttpClient ile bu API'ye bağlanmak, async/await, JSON → model dönüşümü, giriş ekranı ve bugün ürettiğimiz tokenı cihazda güvenli saklamak.